Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo báo cáo từ Al Jazeera và Reuters, dịch Ebola chủng Bundibugyo tại CHDC Congo đang lan rộng với tốc độ chưa từng thấy. Tính đến giữa tuần này, tổng số ca nhiễm vượt mốc 1.000 ca, với 232 ca tử vong kể từ khi bùng phát một tháng trước.
Riêng trong ngày 13-6, Bộ Y tế CHDC Congo ghi nhận kỷ lục 72 ca nhiễm mới và 32 ca tử vong. Con số này cho thấy tốc độ lây lan chưa có dấu hiệu chững lại.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Tổng số ca nhiễm | Hơn 1.000 | Al Jazeera |
| Tổng số ca tử vong | 232 | Al Jazeera |
| Ca nhiễm mới (13-6) | 72 | Bộ Y tế CHDC Congo |
| Ca tử vong mới (13-6) | 32 | Bộ Y tế CHDC Congo |
| Tỷ lệ tử vong chủng Bundibugyo | 22,8% | Quan chức y tế khu vực |
| Số người tiếp xúc được theo dõi | 56,5% | WHO |
| Mục tiêu kiểm soát (theo dõi tiếp xúc) | 90%-95% | WHO |
Phần lớn ca bệnh tập trung tại ba tỉnh phía đông bắc: Ituri, Bắc Kivu và Nam Kivu. Dịch đã lan sang hai khu vực y tế mới là Nia-Nia (tỉnh Ituri) và Mabalako (tỉnh Bắc Kivu), nâng tổng số khu vực y tế bị ảnh hưởng lên 31.
Tại Uganda láng giềng, ghi nhận 19 ca nhiễm và 2 ca tử vong. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) cảnh báo dịch có thể vượt qua đợt bùng phát tồi tệ nhất lịch sử (hơn 11.000 người chết).
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng tiền tài trợ quốc tế đang được kích hoạt ở quy mô lớn. Bộ Ngoại giao Mỹ cam kết 270 triệu USD trực tiếp cho công tác ứng phó. Các đối tác Mỹ đã sàng lọc 6.300 người tại tỉnh Ituri, hỗ trợ 100 cơ sở y tế và thực hiện 200 ca chôn cất an toàn.
Liên minh vaccine toàn cầu Gavi cam kết 50 triệu USD. Quỹ Đại dịch của Ngân hàng Thế giới công bố khoản tài trợ 220,6 triệu USD. Tổng cộng nguồn lực tài chính đã huy động vượt 500 triệu USD, tập trung vào xét nghiệm, giám sát và truy vết.
Tuy nhiên, tỷ lệ theo dõi tiếp xúc chỉ đạt 56,5% — thấp hơn nhiều so với mục tiêu 90%-95% của WHO. Điều này tạo ra khoảng trống thanh khoản trong hệ thống y tế công cộng, khiến rủi ro lây nhiễm vẫn ở mức cao.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Chủng Bundibugyo hiếm gặp hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị nào được phê duyệt. Điều này khác biệt hoàn toàn so với chủng Zaire (đã có vaccine, gây ra 16 đợt bùng phát trước đó).
CEPI (Coalition for Epidemic Preparedness Innovations) — tổ chức từng đầu tư phát triển vaccine COVID-19 — đang tài trợ 60 triệu USD cho Moderna và hai nhóm nghiên cứu khác. Giám đốc Điều hành CEPI, ông Richard Hatchett, cho biết mẫu vaccine có thể được đưa vào thử nghiệm trong vài tháng.
Moderna cho biết khoản tài trợ sẽ hỗ trợ sản xuất và thử nghiệm giai đoạn sau nếu dữ liệu ban đầu khả quan. Giám đốc Điều hành Moderna, ông Stephane Bancel, xác nhận đã thu được kết quả “tuyệt vời” trên mô hình tiền lâm sàng.
An ninh tại miền đông CHDC Congo vẫn là thách thức lớn. Xung đột khu vực, bệnh nhân bỏ trốn và hạn chế truy vết tiếp xúc đang làm suy yếu nỗ lực ngăn chặn. WHO đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng.