Ngành dệt may Việt Nam đang đứng trước một nghịch lý rõ rệt. Xuất khẩu 5 tháng đầu năm 2026 ghi nhận tăng trưởng dương, nhưng áp lực từ chính sách thuế quan mới của Mỹ và sự đứt gãy logistics đang đe dọa mục tiêu cả năm.
Bài toán đặt ra: làm thế nào để duy trì đà tăng khi 'cửa sổ thuế quan' chỉ còn mở đến ngày 24/7/2026?
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo VietnamPlus, ngành dệt may Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu 48-49 tỷ USD trong năm 2026. Con số này đòi hỏi kim ngạch bình quân 4,31-4,46 tỷ USD/tháng trong 7 tháng cuối năm.
Tháng 5/2026, kim ngạch mới chỉ đạt gần 4 tỷ USD. Khoảng cách này cho thấy áp lực rất lớn lên toàn ngành.
| Chỉ tiêu | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Xuất khẩu 5 tháng đầu 2026 | 18,8 tỷ USD | VietnamPlus |
| Tăng trưởng xuất khẩu (YoY) | +5,6% | VietnamPlus |
| Mục tiêu xuất khẩu cả năm | 48-49 tỷ USD | VietnamPlus |
| Kim ngạch cần đạt/tháng (7 tháng cuối) | 4,31-4,46 tỷ USD | VietnamPlus |
| Kim ngạch tháng 5/2026 | ~4 tỷ USD | VietnamPlus |
| Lợi nhuận Vinatex 6 tháng đầu 2026 | 158 tỷ đồng (210% cùng kỳ) | Vinatex |
| Chi phí vận tải tăng | 30-40% | May Hưng Yên |
Ở chiều ngược lại, nhu cầu nhập khẩu tại các thị trường chủ lực đang suy giảm mạnh. Cụ thể:
- Mỹ: giảm 12,1% (lũy kế 4 tháng đầu 2026 so với cùng kỳ 2025).
- EU: giảm 12,8% (lũy kế 2 tháng).
- Hàn Quốc: giảm 1,8% (lũy kế 4 tháng).
Ông Cao Hữu Hiếu, Tổng Giám đốc Vinatex, cho biết kết quả 5 tháng đầu năm có được nhờ tận dụng 'cửa sổ thời cơ' khi tòa án Mỹ bác bỏ thuế đối ứng của Tổng thống Donald Trump. Mức thuế tạm thời 10% được áp dụng đến ngày 24/7/2026.
Doanh nghiệp đã tăng tốc sản xuất, đẩy mạnh giao hàng để tận dụng tối đa giai đoạn thuế quan thuận lợi.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng tiền trong ngành dệt may đang chịu tác động kép từ cả cung và cầu. Ở phía cầu, các nhà nhập khẩu Mỹ đang trong trạng thái 'nghe ngóng'.
Ông Hoàng Mạnh Cầm, Chánh Văn phòng Vinatex, phân tích: các nhà nhập khẩu chờ đợi mức thuế đối ứng song phương mà chính quyền Trump chuẩn bị ban hành. Họ muốn so sánh mức thuế áp cho Việt Nam so với Trung Quốc trước khi quyết định đặt hàng.
Điều này tạo ra một 'khoảng trống đơn hàng' rõ rệt từ tháng 7/2026 trở đi. Bà Phạm Thị Phương Hoa, Tổng Giám đốc May Hưng Yên, cho biết suốt nửa tháng qua gần như không có khách hàng nào đến đàm phán đơn hàng mới cho quý 4.
Ngày 12/6 có một đoàn khách đến làm việc, nhưng là cho đơn hàng dự kiến sản xuất từ tháng 1/2027. Quý 4/2026 vẫn hoàn toàn trống trơn.
Ở phía cung, chi phí vận tải tăng vọt 30-40% đang bào mòn biên lợi nhuận. Tình trạng tắc nghẽn logistics chưa từng có tiền lệ khiến doanh nghiệp không thể thuê xe đưa hàng từ cảng về nhà máy.
Nếu phải chuyển sang giao hàng bằng đường hàng không, chi phí vận chuyển lên tới 4-5 USD/kg. Con số này cao gấp đôi giá gia công chỉ hơn 2 USD/sản phẩm.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Áp lực giao hàng cũng đang căng thẳng. Khách hàng hiện nay yêu cầu tuyệt đối không được giao trễ, điều trước đây có thể linh hoạt xin lùi một, hai tuần.
Mức thuế đối ứng song phương mà Mỹ dự kiến áp cho hàng dệt may Việt Nam được cho là không có lợi so với một số quốc gia cạnh tranh. Doanh nghiệp đang đặt nhiều kỳ vọng vào kết quả đàm phán thương mại song phương Việt-Mỹ.
Về chiến lược dài hạn, Vinatex xác định không chạy theo tăng trưởng quy mô đơn thuần. Tập đoàn tập trung nâng cao hiệu quả theo chiều sâu.
Ông Hoàng Mạnh Cầm giữ thái độ thận trọng lạc quan: với kết quả xuất khẩu tích cực 5 tháng đầu năm, năng lực quản trị rủi ro và chi phí sản xuất cạnh tranh, Việt Nam vẫn là điểm đến uy tín của các nhà mua hàng Mỹ.