Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ban QLDA Mỹ Thuận vừa trình Bộ Xây dựng báo cáo nghiên cứu tiền khả thi tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Tây đoạn Đức Hòa-Mỹ An. Dự án có tổng chiều dài 63,6km, đi qua tỉnh Tây Ninh (hơn 60km) và tỉnh Đồng Tháp (hơn 3km).
Điểm đầu kết nối với Vành đai 4 TP.HCM, cách nút giao Hòa Khánh khoảng 10km, thuộc xã Đức Huệ, Tây Ninh. Điểm cuối kết nối với cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh giai đoạn 1, thuộc xã Đốc Binh Kiều, Đồng Tháp.
Hai kịch bản đầu tư được đưa ra với các thông số chính như sau:
| Chỉ tiêu | Kịch bản 1 (nền đắp) | Kịch bản 2 (toàn cầu cạn) |
|---|---|---|
| Giải pháp thiết kế | Nền đường đắp kết hợp cầu vượt sông, kênh | Toàn bộ cầu cạn, trừ nút giao |
| Sơ bộ tổng mức đầu tư | Gần 37.000 tỷ đồng | Gần 45.500 tỷ đồng |
| Chênh lệch vốn | – | +8.500 tỷ đồng |
| Diện tích đất chiếm dụng | Hơn 500ha | Gần 230ha |
| Số hộ bị ảnh hưởng | Khoảng 459 hộ | Khoảng 382 hộ |
| Phụ thuộc vật liệu tự nhiên | Cát, đất đắp | Bê tông, cốt thép (chế tạo sẵn) |
Theo nguồn từ Báo Điện tử Chính phủ, Ban QLDA Mỹ Thuận kiến nghị lựa chọn kịch bản 2. Lý do bao gồm: khả năng thích ứng biến đổi khí hậu, giảm chia cắt dân cư, giảm nhu cầu GPMB, giảm ảnh hưởng hệ thống thủy lợi.
Tiến độ dự kiến: khởi công năm 2027, hoàn thành và đưa vào khai thác năm 2030.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Quyết định chuyển từ nền đắp sang cầu cạn phản ánh bài toán chi phí vốn và rủi ro thanh khoản trong ngành xây dựng hạ tầng. Cụ thể, kịch bản cầu cạn yêu cầu vốn đầu tư lớn hơn 8.500 tỷ đồng (+23% so với kịch bản nền đắp).
Khoản chênh lệch này tạo áp lực lên ngân sách nhà nước và khả năng huy động vốn từ các kênh trái phiếu chính phủ, ODA hoặc đối tác công-tư (PPP). Nhà đầu tư trong lĩnh vực chứng khoán cần theo dõi tác động đến thị trường trái phiếu và cổ phiếu ngành xây dựng.
Nguyên nhân chính dẫn đến lựa chọn này là tình trạng khan hiếm cát đắp nền nghiêm trọng. Nhiều dự án hạ tầng trọng điểm khác đang đối mặt với rủi ro chậm tiến độ và đội vốn kéo dài vì thiếu vật liệu san lấp. Việc phụ thuộc vào nguồn cung cát không ổn định làm gia tăng độ trễ chính sách (policy lag) trong giải ngân vốn đầu tư công.
Chuyển đổi sang cầu cạn giúp giảm phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên, chuyển sang sử dụng bê tông, cốt thép — vật liệu chế tạo sẵn có nguồn cung chủ động hơn. Điều này giảm rủi ro về nguồn cung và đảm bảo tiến độ thi công, không phải chờ xử lý lún hay tìm kiếm vật liệu.
Từ góc độ dòng tiền ròng, phương án cầu cạn chiếm dụng diện tích đất ít hơn (230ha so với 500ha) và giảm số hộ bị ảnh hưởng (382 hộ so với 459 hộ). Điều này rút ngắn thời gian GPMB, giảm chi phí đền bù và rủi ro pháp lý. Tổng thể, dòng tiền có thể được giải ngân nhanh hơn một khi đã được phê duyệt, dù vốn ban đầu cao hơn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Dự án nằm trong trục giao thông chiến lược Bắc-Nam phía Tây. Mục tiêu kết nối tỉnh Tây Ninh, Đồng Tháp với khu vực ĐBSCL và TP.HCM, chia sẻ lưu lượng cho quốc lộ N2.
Các yếu tố cần theo dõi đối với nhà đầu tư:
- Quá trình thẩm định của Bộ Xây dựng và khả năng phê duyệt chủ trương đầu tư. Quyết định cuối cùng có thể ảnh hưởng đến triển vọng ngành vật liệu xây dựng (xi măng, thép).
- Nguồn vốn cho khoản chênh lệch 8.500 tỷ đồng: ngân sách trung ương, địa phương, hay kêu gọi PPP. Tác động đến thị trường trái phiếu chính phủ và tỷ giá USD/VND nếu huy động vốn ngoại tệ.
- Diễn biến giá thép xây dựng và bê tông trên thị trường hàng hóa. Nhu cầu tăng từ dự án có thể đẩy giá các mặt hàng này lên, ảnh hưởng đến chi phí đầu tư thực tế.
- Tiến độ GPMB tại Tây Ninh (hơn 60km) và Đồng Tháp (hơn 3km). Rủi ro chậm trễ nếu vướng mắc về đền bù đất đai.
- Khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu của giải pháp cầu cạn tại khu vực thường xuyên ngập lụt. Đây là yếu tố dài hạn, ảnh hưởng đến chi phí bảo trì và rủi ro tài sản.
Thông tin từ báo cáo của Ban QLDA Mỹ Thuận chỉ ra rằng việc lựa chọn phương án cầu cạn là bước đi chủ động trong bối cảnh thiếu hụt cát đắp nền. Nhà đầu tư cần đánh giá tác động tổng thể đến chi phí vốn, thời gian thực hiện và triển vọng của các doanh nghiệp liên quan trước khi đưa ra quyết định.