Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo bài viết trên Tuổi Trẻ, EVN đang cấp tập triển khai loạt dự án hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) tại miền Bắc. EVNHANOI đã vận hành thí điểm 5 hệ thống BESS với tổng công suất/dung lượng 50 MW/100 MWh.
EVNNPC đề xuất lắp đặt tại 84 trạm biến áp 110 kV với tổng quy mô 530 MW/1.060 MWh. Riêng giai đoạn đầu triển khai 305 MW/610 MWh tại 47 trạm biến áp thuộc 8 tỉnh, thành phố.
EVN đã giao các đơn vị triển khai tổng công suất 805 MW trên lưới điện phân phối, dự kiến hoàn thành cuối năm 2026 là 700 MW và đầu năm 2027 là 105 MW. Trên cơ sở rà soát, EVN đầu tư thêm gần 924 MW BESS, mục tiêu vận hành năm 2027, và đề xuất Bộ Công Thương bổ sung 1.734 MW.
| Hạng mục | Công suất/Dung lượng | Tiến độ |
|---|---|---|
| EVNHANOI (thí điểm) | 50 MW/100 MWh | Đã vận hành |
| EVNNPC (giai đoạn đầu) | 305 MW/610 MWh | Đang triển khai |
| EVN (trên lưới phân phối) | 805 MW | 700 MW cuối 2026, 105 MW đầu 2027 |
| EVN (bổ sung) | ~924 MW | Vận hành 2027 |
| Đề xuất bổ sung | 1.734 MW | Chờ phê duyệt |
Trong khi EVN mở rộng đầu tư, các nhà đầu tư tư nhân lại thận trọng. Họ chủ yếu tham gia khâu cung cấp thiết bị, vận hành, không triển khai dự án độc lập.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Nguyên nhân chính khiến tư nhân không mặn mà là sự thay đổi chính sách khung giá điện theo giờ cao điểm, thấp điểm. Trước đây, giờ cao điểm áp dụng hai khung: 9h30-11h30 và 17h-20h.
Với khung cũ, bên mua điện ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo kèm BESS để giảm chi phí. Quy định mới áp dụng giờ cao điểm vào khung tối từ 17h30-22h30, khiến bên mua chuyển sang ưu tiên nguồn từ EVN do giá rẻ hơn.
Một chu trình nạp điện vào giờ thấp điểm và xả vào giờ cao điểm, cùng hệ số tổn thất điện năng, khiến hiệu suất BESS không cao. Chi phí đầu tư không được bù đắp khi chính sách khung giá thay đổi.
Ngoài ra, việc phát triển BESS đầu tư độc lập quy mô lớn (không đi kèm nhà máy điện) hiện chưa có khung giá điện cho dịch vụ lưu trữ năng lượng. Dù nhiều nhà đầu tư quan tâm, khoảng trống cơ chế giá khiến họ không thể tính toán hiệu quả.
Đại diện EVNHANOI cho rằng công nghệ pin lưu trữ đang phát triển nhanh, đa dạng chủng loại. Khi đấu nối trực tiếp vào lưới điện phân phối tại các trạm 110 kV ở khu dân cư đông đúc, hệ thống BESS cần được đánh giá kỹ về tác động lưới điện, yêu cầu vận hành ổn định, an toàn phòng cháy nổ và môi trường.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
EVNHANOI kiến nghị hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với BESS, bao gồm yêu cầu về đấu nối, vận hành, an toàn phòng cháy chữa cháy và môi trường. Cần bổ sung quy hoạch phát triển BESS vào kế hoạch tổng thể.
Các yếu tố cần theo dõi:
- Tiến độ phê duyệt bổ sung 1.734 MW pin lưu trữ của Bộ Công Thương.
- Hoàn thiện khung giá điện cho dịch vụ lưu trữ năng lượng độc lập.
- Điều chỉnh khung giờ cao điểm/thấp điểm ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của BESS.
- Rủi ro kỹ thuật và an toàn phòng cháy nổ khi lắp đặt BESS tại khu dân cư.
- Khả năng huy động vốn của EVN cho gần 924 MW bổ sung.
Thông tin từ Tuổi Trẻ cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa khu vực nhà nước và tư nhân trong lĩnh vực pin lưu trữ. EVN dẫn dắt đầu tư hạ tầng, trong khi tư nhân chờ cơ chế giá rõ ràng.