Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo bài viết trên Báo Tuổi Trẻ, giá thuê đất nông nghiệp tại khu vực Lâm Đồng (Đắk Nông cũ) hiện chỉ khoảng 30 triệu đồng/ha/năm.
Mức giá này được Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, đánh giá là rất rẻ so với tiềm năng của vùng đất.
Đây là khu vực có thổ nhưỡng đặc biệt phù hợp cho nhiều loại nông sản, đặc biệt là cây dược liệu giá trị cao như lá vằng, kỷ tử, hoàng đằng, xuyên tâm liên.
Dù vậy, các nhà đầu tư lớn từ Hà Nội và TP.HCM chưa ưu tiên địa phương này.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Giá thuê đất nông nghiệp Lâm Đồng (Đắk Nông cũ) | 30 triệu đồng/ha/năm | TS. Phạm Viết Thuận / Tuổi Trẻ |
| Giá đất nông nghiệp tại TP.HCM | 450.000 đồng/m2 | TS. Phạm Viết Thuận / Tuổi Trẻ |
| Khoảng cách từ sân bay Đắk Lắk đến Đắk Nông | Hơn 200 km | TS. Phạm Viết Thuận / Tuổi Trẻ |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Nghịch lý giá rẻ nhưng khó hút vốn cho thấy dòng tiền đầu tư vào nông nghiệp không chỉ phụ thuộc vào chi phí đất.
Chi phí vận hành và logistics đóng vai trò quyết định. Ông Thuận phân tích: nhà đầu tư phải bay về sân bay Đắk Lắk, sau đó di chuyển thêm hơn 200 km mới tới khu vực Đắk Nông.
Khoảng cách này tạo ra rào cản quản trị trực tiếp, làm tăng chi phí vận hành và thời gian đi lại. Điều này khiến các nhà đầu tư ngần ngại rót vốn.
Rủi ro thanh khoản từ phía tín dụng cũng là yếu tố quan trọng.
Ông Thuận chỉ ra rằng các ngân hàng hiện chủ yếu cho vay dựa trên tài sản thế chấp là đất đai, nhưng đất nông nghiệp thường bị định giá thấp (ví dụ tại TP.HCM chỉ 450.000 đồng/m2).
Tài sản trên đất như trang trại bị coi là "tiêu sản". Điều này hạn chế khả năng tiếp cận vốn tín dụng của các dự án nông nghiệp.
Như vậy, dòng tiền đang bị kẹt giữa hai nút thắt: hạ tầng logistics yếu kém làm tăng chi phí vận hành, và cơ chế định giá tài sản thế chấp thấp làm tăng rủi ro tín dụng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Để khai phá không gian phát triển, Tiến sĩ Phạm Viết Thuận đề xuất 4 nhóm giải pháp then chốt.
Thứ nhất, chuyển từ cơ chế cho vay dựa trên tài sản thế chấp sang cho vay dựa trên dòng tiền và chuỗi giá trị sản phẩm.
Thứ hai, cần có cơ chế bảo lãnh rủi ro từ Nhà nước để hỗ trợ các dự án nông nghiệp.
Thứ ba, cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông, đặc biệt là đường cao tốc nối Đắk Nông đến các vùng lân cận.
Ông Trần Lâm, nhà sáng lập Julyhouse và Macaland, cho biết nếu có đường cao tốc sẽ rút ngắn thời gian đi lại và thu hút đầu tư hơn.
Thứ tư, chính quyền cần chủ động phân vùng các vùng trồng sạch, organic và vùng trồng bình thường có quy mô lớn, có kiểm soát chất lượng để dễ xây dựng thương hiệu.
Ngoài ra, ông Thuận nhìn nhận Việt Nam đang thua Thái Lan trong việc quản lý nguồn giống khi Thái Lan đã quản lý giống bằng mã barcode DNA.
Các yếu tố cần theo dõi bao gồm: tiến độ xây dựng đường cao tốc kết nối vùng, chính sách tín dụng xanh mới, và khả năng thay đổi cơ chế định giá đất nông nghiệp.