Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 15/6, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum bày tỏ tin tưởng Mỹ sẽ chấp thuận giảm các mức thuế đơn phương áp đặt đối với thép, nhôm và ngành công nghiệp ôtô trong khuôn khổ vòng đàm phán song phương về Hiệp định Thương mại Mỹ-Mexico-Canada (T-MEC/USMCA).
Cuộc đàm phán diễn ra trong tuần này tại Washington. Mục tiêu của Mexico là duy trì hiệu lực của T-MEC và kỳ vọng các mức thuế hiện nay sẽ được giảm bớt.
| Yếu tố | Dữ kiện |
|---|---|
| Mức thuế hiện hành | Mỹ duy trì mức 25% đối với một số mặt hàng thép, nhôm và ôtô nhập khẩu từ Mexico. |
| Quy tắc xuất xứ (Rules of Origin) | Mỹ muốn nâng tỷ lệ thành phần có xuất xứ Bắc Mỹ trong sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của T-MEC, đặc biệt trong chuỗi sản xuất ôtô. |
| Lập trường Mexico | Chủ trương tăng cường năng lực sản xuất trên toàn khu vực Bắc Mỹ, không chỉ tập trung vào Mỹ. |
| Quan điểm Mỹ | Washington đặc biệt nhấn mạnh việc mở rộng hoạt động sản xuất tại Mỹ. |
Bên cạnh câu chuyện T-MEC, bảy nền kinh tế châu Phi gồm Algeria, Angola, Ai Cập, Libya, Morocco, Nigeria và Nam Phi đang đứng trước nguy cơ bị Mỹ áp thêm thuế nhập khẩu.
Động thái này nằm trong khuôn khổ các cuộc điều tra theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại 1974, được Washington khởi động đối với 60 đối tác thương mại lớn.
Theo đề xuất mới, một số nước có thể phải chịu thêm mức thuế 10% hoặc 12,5% tùy theo mức độ đáp ứng các yêu cầu của Mỹ về kiểm soát hàng hóa liên quan lao động cưỡng bức.
| Nước châu Phi có nguy cơ | Mức phụ thu dự kiến | Mức độ nhạy cảm |
|---|---|---|
| Ai Cập, Morocco, Nam Phi | 12,5% | Cao – xuất khẩu dệt may, nông sản chế biến, kim loại quý, hàng công nghiệp sang Mỹ chiếm tỷ trọng lớn. |
| Libya, Nigeria, Algeria, Angola | 12,5% | Thấp hơn – phần lớn xuất khẩu là dầu thô, nhóm hàng gần như không chịu thuế hoặc nằm trong diện miễn trừ rộng. |
Kế hoạch này hiện vẫn chỉ ở giai đoạn đề xuất, chưa phải quyết định cuối cùng. Giới chức Mỹ đang tiến hành tham vấn công chúng và điều trần trước khi đưa ra bước đi tiếp theo.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Các cuộc đàm phán T-MEC diễn ra trong bối cảnh Mỹ duy trì lập trường cứng rắn về thương mại. Việc Mỹ muốn nâng tỷ lệ nội địa hóa trong khu vực phản ánh chiến lược tái cấu trúc chuỗi cung ứng.
Động thái này tạo ra áp lực chi phí cho các nhà sản xuất ôtô, thép và nhôm tại Mexico, vốn phụ thuộc nhiều vào linh kiện nhập khẩu từ bên ngoài khu vực Bắc Mỹ.
Dòng vốn đầu tư trực tiếp (FDI) vào Mexico có thể bị ảnh hưởng nếu quy tắc xuất xứ bị siết chặt. Các doanh nghiệp sẽ phải tính toán lại chi phí tuân thủ và lợi thế cạnh tranh.
Đối với nhóm 7 nước châu Phi, rủi ro thuế quan mới tạo thêm bất định cho dòng chảy hàng hóa. Các nước như Ai Cập, Morocco, Nam Phi – vốn có cơ cấu xuất khẩu đa dạng sang Mỹ – sẽ chịu tác động rõ rệt hơn.
Ngược lại, các nước xuất khẩu dầu thô (Libya, Nigeria, Algeria, Angola) ít bị ảnh hưởng do dầu thô thuộc nhóm miễn trừ thuế hoặc thuế suất gần như bằng 0.
Chính sách thương mại của Mỹ đang ngày càng gắn việc tiếp cận thị trường với các tiêu chuẩn lao động, chuỗi cung ứng và tuân thủ. Điều này tạo ra rào cản phi thuế quan đáng kể.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Kết quả vòng đàm phán T-MEC tại Washington sẽ là tín hiệu quan trọng cho thị trường. Bất kỳ thay đổi lớn nào đối với hiệp định đều có thể tác động đáng kể tới chuỗi cung ứng sản xuất tại cả ba nước.
Các ngành chịu ảnh hưởng trực tiếp gồm ôtô, năng lượng và nông nghiệp. Nếu Mỹ không gia hạn T-MEC hoặc áp thuế cao hơn, dòng vốn và thương mại trong khu vực sẽ biến động mạnh.
Đối với nhóm 7 nước châu Phi, tiến trình tham vấn công chúng và điều trần tại Mỹ sẽ quyết định phạm vi áp dụng, mức thuế cụ thể và danh mục miễn trừ. Vẫn còn khả năng điều chỉnh.
Các nhà đầu tư cần theo dõi diễn biến thuế quan Mỹ-Mexico-Canada, đặc biệt là các thông báo từ USTR (Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ) và phản ứng từ chính phủ Mexico và Canada.
Đối với nhóm nước châu Phi, áp lực từ Mỹ có thể buộc nhiều nước phải rà soát lại cơ chế quản lý nguồn gốc hàng hóa, tiêu chuẩn lao động và chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.