Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê Trung Quốc (NBS) công bố ngày 10/6, chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 5/2026 tăng 3,9% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 7/2022 và là tháng tăng thứ ba liên tiếp.
So với tháng 4/2026, PPI tháng 5 tăng 0,5%. Chỉ số này đã quay trở lại trạng thái tăng từ tháng 3/2026, ngay sau khi xung đột quân sự Mỹ - Iran bùng nổ và gây gián đoạn dòng chảy dầu thô, khí đốt qua eo biển Hormuz.
Dữ liệu từ NBS cũng cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2026 tăng 1,2% so với cùng kỳ, giữ nguyên tốc độ so với tháng trước. Tuy nhiên, CPI theo tháng giảm 0,1%, phản ánh nhu cầu nội địa yếu.
| Chỉ số | Tháng 5/2026 (so với cùng kỳ) | Tháng 4/2026 (so với cùng kỳ) | Thay đổi theo tháng (tháng 5) |
|---|---|---|---|
| PPI (Giá sản xuất) | +3,9% | Chưa rõ | +0,5% |
| CPI (Giá tiêu dùng) | +1,2% | +1,2% | -0,1% |
| Giá khai thác dầu & khí đốt | +36% | Chưa rõ | Chưa rõ |
| Giá nguyên liệu thô | +9,2% | Chưa rõ | Chưa rõ |
Ông Lynn Song, nhà kinh tế trưởng về Trung Quốc tại ING, nhận định với Financial Times: 'Cuộc chiến tại Iran rõ ràng đã đẩy nhanh quá trình trở lại lạm phát PPI dương của Trung Quốc, vốn được dự đoán sẽ diễn ra một cách ôn hòa hơn'.
Ông Song dẫn chứng giá nhà sản xuất trong ngành khai thác dầu và khí đốt của Trung Quốc tăng 36% trong tháng 5 so với cùng kỳ năm ngoái.
Ông Abhijit Surya, nhà kinh tế cấp cao khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Capital Economics, nhận định dữ liệu PPI tháng 5 cho thấy 'các hiệu ứng lan tỏa từ cú sốc nguồn cung Trung Đông vẫn tiếp tục được cảm nhận'. Ông cũng lưu ý lạm phát giá tiêu dùng có dấu hiệu giảm dần.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sự phân kỳ giữa PPI tăng mạnh và CPI tháng giảm cho thấy một cấu trúc chi phí đang dịch chuyển. Chi phí đầu vào (năng lượng, nguyên liệu thô) tăng nhanh, trong khi sức cầu cuối yếu khiến doanh nghiệp khó chuyển toàn bộ chi phí sang người tiêu dùng.
Theo số liệu từ NBS, giá nguyên liệu thô tháng 5 tăng 9,2% so với cùng kỳ. Ông Song dự báo 'tốc độ tăng giá của nhóm này có khả năng sẽ tăng lên mức hai con số'.
Điều này tạo ra áp lực lên biên lợi nhuận (EBITDA margin) của các nhà sản xuất Trung Quốc. Nhiều doanh nghiệp hoạt động với biên lợi nhuận mỏng có thể buộc phải đẩy chi phí về phía người tiêu dùng trong những tháng tới, theo nhận định của ông Song.
Trong bối cảnh đó, Trung Quốc đã dựa nhiều vào thương mại để hỗ trợ tăng trưởng. Kim ngạch xuất khẩu tháng 5 tăng 19,4% so với cùng kỳ, trong đó xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh bất chấp hàng rào thuế quan từ chính quyền Trump.
Nhu cầu nội địa yếu, thể hiện qua CPI tháng giảm 0,1%, cộng với suy thoái kéo dài trên thị trường bất động sản và cạnh tranh nội địa gay gắt, đang tạo ra thách thức lớn cho các nhà hoạch định chính sách.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Mỹ và Israel tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công mới vào Iran. Triển vọng đạt được thỏa thuận kết thúc chiến tranh và mở lại eo biển Hormuz trở nên mờ mịt hơn.
Trung Quốc đặt mục tiêu lạm phát CPI năm 2026 ở mức 2%. Với CPI tháng 5 chỉ đạt 1,2% và đang có xu hướng giảm theo tháng, mục tiêu này có thể gặp thách thức nếu nhu cầu nội địa tiếp tục suy yếu.
Các dữ kiện cần theo dõi trong thời gian tới:
- Diễn biến giá dầu WTI/Brent và khí đốt tự nhiên, phản ánh trực tiếp căng thẳng địa chính trị Trung Đông.
- Chỉ số PPI tháng 6/2026 của Trung Quốc, liệu có duy trì đà tăng trên 3,9% hay không.
- Khả năng truyền dẫn chi phí đầu vào sang CPI, thể hiện qua biến động của nhóm giá hàng tiêu dùng lâu bền.
- Biên lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là nhóm nguyên liệu thô và năng lượng.
- Phản ứng chính sách từ Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBoC): khả năng nới lỏng tiền tệ thêm để hỗ trợ tăng trưởng hay thắt chặt để kiểm soát lạm phát.
Ông Surya từ Capital Economics lưu ý rằng lạm phát giá tiêu dùng có dấu hiệu giảm dần. Điều này có thể tạo dư địa cho PBoC duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng, nhưng phải đánh đổi với nguy cơ lạm phát PPI leo thang hơn nữa.