Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đang trở thành trụ cột thương mại tự do trong bối cảnh địa chính trị biến động. Các chuyên gia cho rằng dư địa hợp tác giữa CPTPP và EU vẫn còn rất lớn, tạo lực đẩy cộng hưởng cho các nền kinh tế thành viên.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo bài viết trên VietnamPlus, CPTPP được xem là FTA thế hệ mới có tiêu chuẩn cao nhất và toàn diện nhất. Trong bối cảnh đứt gãy chuỗi cung ứng và bảo hộ gia tăng, CPTPP mở ra không gian phát triển mới.
Bà Mary-Catherine Spiers, Vụ trưởng Vụ Đàm phán Thương mại, Bộ Toàn cầu Canada, nhấn mạnh thế giới đang trải qua sự đứt gãy trật tự quốc tế. Bà cho rằng thúc đẩy đối thoại CPTPP - EU là nền tảng cho các nền kinh tế tầm trung cùng xây dựng hệ thống thương mại mở, minh bạch.
Bà Nguyễn Sơn Trà, Trưởng phòng WTO và Đàm phán thương mại (Bộ Công Thương), cho biết các thành viên CPTPP thống nhất 5 ưu tiên lớn trong Năm Chủ tịch CPTPP 2026 do Việt Nam đảm nhiệm:
- Rà soát, cập nhật Hiệp định nhằm duy trì tiêu chuẩn cao và thích ứng với thương mại số, chuỗi cung ứng chống chịu tốt hơn.
- Tăng cường kết nối với các đối tác ngoài khối, đặc biệt là EU.
- Hiện thực hóa các cam kết hợp tác với EU từ năm 2025, tập trung năm 2026 qua chương trình cụ thể.
- Nâng cao hiệu quả thực thi cam kết, gia tăng tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan.
- Mở rộng khai thác lợi ích trong dịch vụ, đầu tư, thương mại số và chuỗi cung ứng khu vực.
Ông Michele D'Ercole, Tổng Giám đốc Henoto Việt Nam, chỉ ra rằng thị trường mở rộng và cạnh tranh hơn nhờ môi trường thương mại tự do. Ông đặc biệt nhấn mạnh năng lượng là lĩnh vực quan trọng khi Việt Nam thúc đẩy phát triển bền vững.
Ông Jack Nguyen, Tổng Giám đốc InCorp Việt Nam, lưu ý các thách thức như tuân thủ quy định cam kết, logistics và vận chuyển hàng hóa.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng tiền thương mại và đầu tư giữa CPTPP và EU phản ánh xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Các nền kinh tế thành viên CPTPP, trong đó có Việt Nam, đang tận dụng cơ chế thuế quan bằng 0 để mở rộng thị trường.
Việc CPTPP ưu tiên kết nối với EU cho thấy chiến lược đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Điều này phù hợp với tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) ở cấp độ quốc gia, khi các chính phủ muốn xây dựng năng lực tự cường trước các cú sốc bên ngoài.
Từ góc nhìn vĩ mô, CPTPP đang vận hành như một công cụ giảm độ trễ chính sách (policy lag) trong thương mại quốc tế. Các cam kết về thuế quan và quy tắc xuất xứ giúp doanh nghiệp có khả năng dự báo cao hơn, từ đó ổn định dòng tiền đầu tư.
Tuy nhiên, rủi ro thanh khoản vẫn hiện hữu khi logistics và chi phí vận chuyển chưa được tối ưu. Ông Jack Nguyen chỉ ra rào cản này cần vượt qua để tận dụng tối đa lợi thế CPTPP.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Năm 2026, Việt Nam đảm nhiệm Chủ tịch CPTPP. Các phiên họp quan chức cấp cao sẽ tập trung vào cập nhật Hiệp định và thúc đẩy hợp tác EU.
Các lĩnh vực được kỳ vọng hưởng lợi từ kết nối CPTPP - EU bao gồm năng lượng, nông nghiệp, thực phẩm, và thương mại số. Doanh nghiệp cần chú ý đến quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng cao.
Cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng CPTPP mở rộng chuỗi cung ứng và tạo dư địa cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường lớn. Tuy nhiên, việc tuân thủ đầy đủ cam kết vẫn là thách thức then chốt.
Các nhà đầu tư và trader cần theo dõi diễn biến đàm phán giữa CPTPP và EU, cũng như các báo cáo về tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan. Sự thay đổi trong chính sách thương mại của các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc cũng có thể tác động đến dòng chảy thương mại trong khối.