Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo báo cáo từ Bộ Lao động Mỹ công bố ngày 10/6, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2026 tăng 4,2% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 4/2023.
Trước đó, CPI tháng 4/2026 ở mức 3,8%. Tính theo tháng, CPI tháng 5 tăng 0,5%, thấp hơn mức 0,6% của tháng 4. Đây là tháng thứ ba liên tiếp lạm phát tiêu dùng Mỹ ghi nhận mức tăng mạnh.
| Chỉ số | Giá trị | So sánh |
|---|---|---|
| CPI tháng 5/2026 (YoY) | +4,2% | Cao nhất kể từ tháng 4/2023 |
| CPI tháng 4/2026 (YoY) | +3,8% | Mức nền trước đó |
| CPI tháng 5 (MoM) | +0,5% | Thấp hơn mức 0,6% của tháng 4 |
| CPI lõi tháng 5 (YoY) | +2,9% | Cao hơn mức 2,8% của tháng 4 |
| CPI lõi tháng 5 (MoM) | +0,2% | Thấp hơn mức 0,4% của tháng 4 |
Nguyên nhân trực tiếp được xác định từ xung đột Trung Đông, đặc biệt là chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran từ cuối tháng 2. Giá xăng bán lẻ trung bình tháng 5 đạt 4,60 USD/gallon, tăng 8,8% so với tháng trước và có thời điểm tăng hơn 50% kể từ khi xung đột nổ ra.
Tuy nhiên, giá nhiên liệu đã hạ nhiệt trong những tuần gần đây sau thỏa thuận ngừng bắn. Một số nhà kinh tế thận trọng kỳ vọng lạm phát tháng 5 có thể là đỉnh điểm của đợt tăng CPI hiện nay.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Áp lực chi phí sinh hoạt đang gia tăng rõ rệt đối với các hộ gia đình Mỹ. Ngày càng nhiều người tiêu dùng phải sử dụng tiền tiết kiệm để duy trì chi tiêu. Lạm phát đã vượt tốc độ tăng lương trong tháng thứ hai liên tiếp, một diễn biến có thể gây sức ép lên tăng trưởng kinh tế nói chung.
Về chính sách tiền tệ, báo cáo lạm phát củng cố cơ sở để Fed duy trì lãi suất hiện tại ít nhất đến năm 2027. Phần lớn các nhà kinh tế cho rằng giới hạn để Fed tiếp tục thắt chặt còn khá xa, dù thị trường tài chính đã bắt đầu phản ánh khả năng Fed có thể tăng lãi suất trong tương lai.
Các doanh nghiệp đang chịu áp lực kép: chi phí đầu vào ngoài lao động tăng, nhưng giá bán chưa tăng tương ứng. Nhiều công ty chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận để duy trì doanh thu. Điều này phản ánh tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) ở khu vực sản xuất.
Báo cáo việc làm tháng 5/2026 cho thấy nền kinh tế Mỹ ghi nhận tháng thứ ba liên tiếp tăng trưởng việc làm vượt dự báo. Tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức 4,3% trong tháng thứ ba liên tiếp. Sự kết hợp giữa thị trường lao động mạnh và lạm phát cao tạo ra bài toán khó cho Fed: vừa phải kiềm chế giá, vừa không thể thắt chặt quá mức gây tổn hại tăng trưởng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Fed sử dụng chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) làm thước đo chính cho mục tiêu lạm phát 2%. Hiện nay, tất cả các chỉ số lạm phát quan trọng đều đang cao hơn đáng kể so với mục tiêu này.
Về chính trị, lạm phát cao đang trở thành thách thức lớn đối với Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa. Ông Trump giành chiến thắng năm 2024 nhờ cam kết kiềm chế lạm phát, nhưng tỷ lệ ủng hộ đã giảm đáng kể khi cử tri không hài lòng với cách điều hành kinh tế. Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới sẽ là phép thử quan trọng.
Các dữ kiện chính cần theo dõi trong thời gian tới:
- Diễn biến giá năng lượng: thỏa thuận ngừng bắn Trung Đông có được duy trì? Giá xăng có tiếp tục hạ nhiệt?
- Phản ứng của Fed: lập trường hiện tại là giữ nguyên lãi suất ít nhất đến 2027, nhưng thị trường đã bắt đầu định giá khả năng tăng lãi suất.
- Dữ liệu CPI và PCE các tháng tới: liệu tháng 5 có thực sự là đỉnh hay áp lực lạm phát còn kéo dài.
- Biên lợi nhuận doanh nghiệp: nếu chi phí đầu vào tiếp tục tăng trong khi giá bán không thể điều chỉnh kịp, rủi ro suy giảm lợi nhuận sẽ gia tăng.
TTXVN/Vietnam+ dẫn nguồn BLS và EIA cho thấy bức tranh lạm phát Mỹ đang ở giai đoạn nhạy cảm, với tác động lan tỏa từ địa chính trị sang kinh tế vĩ mô và thị trường tài chính toàn cầu.