Theo phóng viên TTXVN tại Trung Quốc, nhà máy điện Mặt Trời nhiệt tháp muối nóng chảy tại Đôn Hoàng, tỉnh Cam Túc đang vận hành thương mại với công suất lắp đặt 100 MW.
Đây là một trong những dự án trình diễn nhiệt điện Mặt Trời cấp quốc gia đầu tiên và là nhà máy điện Mặt Trời nhiệt tháp 100 MW đầu tiên được vận hành thương mại tại Trung Quốc.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Nhà máy được đặt tại Khu công nghiệp quang điện Đôn Hoàng giữa sa mạc Gobi. Hệ thống gồm hơn 12.000 kính định nhật tự động phản xạ ánh sáng Mặt Trời lên tháp hấp thụ cao khoảng 260 m.
Tại trung tâm tháp, muối nóng chảy được đun nóng trên 500 độ C, sau đó được lưu trữ trong các bể chứa nhiệt. Nguồn nhiệt này tạo hơi nước vận hành tua-bin phát điện.
Khác với điện Mặt Trời quang điện chỉ phát khi có bức xạ, công nghệ nhiệt tháp muối nóng chảy cho phép lưu trữ nhiệt dài hạn. Hệ thống tích nhiệt duy trì phát điện khoảng 11 giờ sau khi Mặt Trời lặn hoặc trong thời tiết bất lợi.
| Chỉ số kỹ thuật | Giá trị |
|---|---|
| Công suất lắp đặt | 100 MW (100.000 kW) |
| Sản lượng phát điện theo thiết kế | 390 triệu kWh/năm |
| Nhiệt độ muối nóng chảy | Trên 500°C |
| Chiều cao tháp hấp thụ | ~260 m |
| Số lượng kính định nhật | Trên 12.000 |
| Thời gian phát điện sau không có nắng | ~11 giờ |
Theo ông Lưu Phúc Quốc, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Tiết kiệm năng lượng Shouhang Đôn Hoàng, nhà máy phát khoảng 100.000 kWh mỗi giờ khi vận hành ở công suất thiết kế.
Sản lượng 390 triệu kWh/này đáp ứng nhu cầu hàng trăm nghìn hộ gia đình, góp phần giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch và phát thải khí nhà kính.
Tuy nhiên, theo TTXVN, tổng công suất lắp đặt nguồn điện của Trung Quốc ước đạt khoảng 1,7 tỷ kW vào cuối năm 2025. Quy mô nhà máy 100 MW vẫn còn rất nhỏ trong toàn hệ thống điện quốc gia.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Bài toán cốt lõi của năng lượng tái tạo là tính gián đoạn. Điện gió và quang điện phụ thuộc thời tiết, gây áp lực lên cân bằng cung - cầu hệ thống điện.
Công nghệ nhiệt tháp muối nóng chảy giải quyết điểm nghẽn này bằng khả năng tích trữ nhiệt quy mô lớn. Dòng năng lượng được điều tiết chủ động thay vì phụ thuộc bức xạ tức thời.
Chi phí vốn (CAPEX) cho loại hình này cao hơn quang điện thông thường do yêu cầu hệ thống gương, tháp hấp thụ và bể muối nóng chảy. Đây là rào cản gia nhập đối với các doanh nghiệp tư nhân.
Tuy nhiên, lợi ích dài hạn đến từ độ trễ chính sách thấp hơn khi tích hợp vào lưới điện quốc gia. Khả năng phát điện ổn định 24/7 giảm nhu cầu đầu tư vào hệ thống pin lưu trữ (battery storage) bổ sung.
Đôn Hoàng đang hình thành cụm năng lượng tái tạo quy mô lớn với sự kết hợp nhiệt điện Mặt Trời, quang điện và điện gió. Cường độ bức xạ Mặt Trời cao và diện tích sa mạc rộng là lợi thế tự nhiên.
Góc nhìn từ thị trường tài chính: Dòng tiền đầu tư vào các dự án có tính ổn định cao thường được hưởng mức phí bảo hiểm rủi ro thấp hơn. Nếu Trung Quốc đẩy mạnh nhân rộng mô hình này, chi phí vốn cho năng lượng tái tạo có thể giảm dần.
Ngược lại, rủi ro thanh khoản vẫn hiện hữu khi quy mô từng dự án còn nhỏ so với tổng thể. Theo các chuyên gia, đây là hướng phát triển quan trọng nhưng chưa thể thay thế vai trò của nhiệt điện than trong ngắn hạn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Trung Quốc đang thực hiện mục tiêu trung hòa carbon và chuyển đổi năng lượng toàn diện. Nhà máy Đôn Hoàng là một trong những dự án trình diễn cấp quốc gia đầu tiên.
Các dữ kiện cần theo dõi trong thời gian tới:
- Tốc độ nhân rộng công nghệ nhiệt tháp muối nóng chảy ra các tỉnh sa mạc khác (Nội Mông, Tân Cương).
- Chi phí vốn trên mỗi MW so với quang điện và điện gió.
- Mức độ hỗ trợ chính sách: giá mua điện ưu đãi (FIT), tín dụng xanh, ưu đãi thuế.
- Tác động đến thị trường carbon nội địa và quốc tế.
- Khả năng cạnh tranh với hệ thống pin lưu trữ lithium-ion đang giảm giá.
Theo thông tin từ TTXVN, nhà máy Đôn Hoàng được xem là mô hình khai thác hiệu quả năng lượng tái tạo tại vùng sa mạc, góp phần tăng tỷ trọng điện sạch và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Đây là tín hiệu tích cực cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, đặc biệt là công nghệ lưu trữ. Tuy nhiên, cần thêm dữ liệu vận hành thực tế và chi phí để đánh giá đầy đủ tiềm năng thương mại dài hạn.