Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Đây là bước tiếp theo sau Nghị định 232/2025 của Chính phủ.
Dự thảo đưa sản xuất, gia công, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Thay vì xin giấy phép chuyên ngành, doanh nghiệp chỉ cần tuân thủ quy định về chất lượng, đo lường, nhãn hàng, thuế, PCCC, môi trường và phòng chống rửa tiền.
Dự thảo cũng đề xuất bãi bỏ hàng loạt điều kiện sản xuất, kinh doanh hiện hành. NHNN loại vàng trang sức khỏi phạm vi thanh tra chuyên ngành của cơ quan này.
Các giấy chứng nhận đủ điều kiện do NHNN cấp trước đây sẽ không còn là điều kiện bắt buộc từ ngày 1/7.
| Chỉ tiêu | Dữ liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Kim ngạch xuất khẩu đá quý và trang sức Thái Lan năm 2025 | 26,6 tỉ USD | Viện Ngọc học và Trang sức Hoàng gia Thái Lan (GIT) |
| Giá trị xuất khẩu trang sức và đá quý thành phẩm Thái Lan (loại trừ vàng nguyên liệu) | 13,6 tỉ USD | GIT / VDSC |
| Hiện trạng nhập khẩu vàng nguyên liệu tại Việt Nam | Chưa có doanh nghiệp nào được cấp phép nhập khẩu chính ngạch | Báo Pháp Luật TP.HCM |
| Thời điểm hiệu lực dự kiến của quy định mới | 1/7/2026 | NHNN |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc bãi bỏ giấy phép con làm giảm chi phí tuân thủ và thủ tục hành chính. Điều này trực tiếp hạ thấp rào cản gia nhập ngành với các doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức.
Theo VDSC, cơ chế mới phù hợp với xu hướng hội nhập. Các nước như Thái Lan, Singapore, UAE xem vàng trang sức là ngành hàng tiêu dùng thông thường, thậm chí có chính sách hỗ trợ xuất khẩu.
Dòng tiền đầu tư vào lĩnh vực này có thể gia tăng nhờ kỳ vọng giảm rủi ro pháp lý và chi phí vốn thấp hơn. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào năng lực thực thi và giám sát hậu kiểm của NHNN.
Ngược lại, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đối mặt thách thức cạnh tranh gay gắt hơn. Họ phải đầu tư thêm chi phí xây dựng hệ thống báo cáo, kết nối dữ liệu với NHNN. Rủi ro về hàng giả, hàng kém chất lượng có thể gia tăng nếu quản lý hậu kiểm chưa hiệu quả.
Nút thắt lớn nhất vẫn là nguồn nguyên liệu. Thị trường khan hiếm vàng nguyên liệu do chưa có doanh nghiệp nào được cấp phép nhập khẩu chính ngạch. Ông Nguyễn Ngọc Trọng (Giám đốc Công ty Vàng Đối tác mới NPJ) nhận định việc triển khai quy định mới cần đi kèm giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp về nguyên liệu.
Góc nhìn macro: chính sách cởi trói điều kiện kinh doanh có tác dụng tích cực về mặt chi phí vốn. Nhưng thiếu hụt nguồn cung vàng nguyên liệu làm hạn chế khả năng mở rộng sản xuất và xuất khẩu. Điều này tạo ra độ trễ chính sách (policy lag) giữa cải cách hành chính và giải quyết bài toán nhập khẩu.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn TP.HCM (SJA): Dự thảo là tín hiệu tích cực, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Việc bãi bỏ giấy phép con giúp tăng tính chủ động trong sản xuất, kinh doanh.
VDSC đánh giá dự thảo góp phần minh bạch hóa và lành mạnh hóa thị trường vàng. Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào khả năng tổ chức thực thi và năng lực giám sát của NHNN thời gian tới.
Các yếu tố cần theo dõi:
- Tiến độ cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu chính ngạch cho doanh nghiệp.
- Hiệu quả của cơ chế hậu kiểm trong phòng chống hàng giả, hàng kém chất lượng.
- Mức độ đầu tư của DNNVV vào hệ thống báo cáo và kết nối dữ liệu NHNN.
- Phản ứng của thị trường vàng quốc tế và biến động giá vàng trong nước.
- Khả năng Việt Nam tận dụng cơ hội xuất khẩu vàng trang sức, tương tự mô hình Thái Lan hay UAE.
Thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.