Bộ Công Thương vừa ban hành Văn bản hợp nhất số 68/2026/VBHN-BCT về cơ chế, thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân. Văn bản này hợp nhất nội dung của Nghị định số 72/2025/NĐ-CP (28/3/2025) và các sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 278/2026/NĐ-CP (9/7/2026).
Giá bán lẻ điện bình quân được xác định trên nguyên tắc tính tổng chi phí sản xuất, kinh doanh điện cùng mức lợi nhuận bình quân cho 1 kWh điện thương phẩm trong từng thời kỳ. Việc điều chỉnh phải bám sát biến động thực tế của các thông số đầu vào, phản ánh đầy đủ chi phí hợp lý và lợi nhuận phù hợp nhằm bảo toàn, phát triển vốn kinh doanh của doanh nghiệp.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Văn bản hợp nhất quy định chi tiết các ngưỡng điều chỉnh giá điện và quy trình phê duyệt tương ứng. Dưới đây là các mức kích hoạt và trách nhiệm của các bên liên quan.
| Mức biến động giá tính toán | Hành động của EVN | Thẩm quyền phê duyệt |
|---|---|---|
| Giảm dưới 1% hoặc tăng dưới 2% | Không điều chỉnh, báo cáo Bộ Công Thương để kiểm tra, giám sát | Bộ Công Thương (giám sát) |
| Giảm từ 1% trở lên | Lập hồ sơ phương án giá gửi Bộ Công Thương | Bộ Công Thương trả lời trong 15 ngày làm việc; EVN quyết định điều chỉnh và báo cáo trong 5 ngày |
| Tăng từ 2% đến dưới 5% | Lập hồ sơ phương án giá gửi Bộ Công Thương | Bộ Công Thương trả lời trong 15 ngày; EVN quyết định điều chỉnh |
| Tăng từ 5% đến dưới 10% | Báo cáo và được Bộ Công Thương chấp thuận | Bộ Công Thương trả lời trong 15 ngày |
| Tăng từ 10% trở lên | Bộ Công Thương chủ trì kiểm tra, lấy ý kiến các bộ, cơ quan liên quan | Chính phủ xem xét; có thể phối hợp Ban Chỉ đạo điều hành giá |
Trước ngày 25 của tháng đầu tiên trong quý II, III, IV, EVN cập nhật các thông số đầu vào, sản lượng điện thương phẩm và chi phí phát điện để tính toán lại giá bán lẻ điện bình quân. Hồ sơ phương án giá phải thể hiện nguyên tắc tính toán, giá nhiên liệu trong nước, giá nhiên liệu nhập khẩu, tỷ giá ngoại tệ, chi phí từng khâu và các khoản chi phí chưa được tính vào giá điện.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Cơ chế mới mang tính minh bạch và tự động hóa cao hơn so với trước đây. Việc xác định giá điện dựa trên chi phí thực tế cộng lợi nhuận bình quân giúp EVN có thể phản ánh kịp thời biến động đầu vào, từ đó giảm rủi ro thanh khoản cho doanh nghiệp điện lực.
Tuy nhiên, độ trễ chính sách (policy lag) vẫn tồn tại: giá điện chỉ được điều chỉnh sau khi EVN công bố chi phí của năm trước đó 2 năm. Điều này có thể tạo ra chênh lệch giữa chi phí thực tế và giá bán, đặc biệt trong bối cảnh giá nhiên liệu (than, khí) biến động mạnh.
Đối với nhà đầu tư, cơ chế này tác động trực tiếp đến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất điện (như EVN, các nhà máy nhiệt điện, thủy điện) và các ngành tiêu thụ điện lớn (thép, xi măng, hóa chất). Khi giá điện tăng, chi phí sản xuất của các doanh nghiệp này tăng theo, ảnh hưởng đến lợi nhuận và dòng tiền.
Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu ngành điện thường phản ứng tích cực khi có tín hiệu điều chỉnh giá điện theo hướng có lợi cho EVN. Ngược lại, các cổ phiếu ngành thép, xi măng có thể chịu áp lực giảm giá do lo ngại chi phí đầu vào tăng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố đầu vào chính cần được giám sát chặt chẽ bao gồm:
- Giá nhiên liệu trong nước và nhập khẩu: than, khí tự nhiên, dầu FO.
- Tỷ giá ngoại tệ (USD/VND) ảnh hưởng đến chi phí nhập khẩu nhiên liệu.
- Chi phí phát điện, truyền tải, phân phối, bán lẻ và điều độ hệ thống.
- Các khoản chi phí chưa được tính vào giá điện (ví dụ chi phí dịch vụ phụ trợ).
EVN có trách nhiệm cập nhật các thông số này trước ngày 25 của tháng đầu quý II, III, IV. Nhà đầu tư nên theo dõi các báo cáo của EVN và các quyết định của Bộ Công Thương để đánh giá xu hướng điều chỉnh giá điện trong các quý tới.
Bên cạnh đó, Nghị định 278/2026/NĐ-CP (9/7/2026) đã bổ sung một số quy định mới so với Nghị định 72/2025/NĐ-CP. Các nhà phân tích cần đối chiếu văn bản hợp nhất để nắm rõ các thay đổi về thủ tục và thẩm quyền.
Nhìn chung, cơ chế điều chỉnh giá điện mới tạo ra khung pháp lý rõ ràng hơn, giảm bất định cho doanh nghiệp và nhà đầu tư. Tuy nhiên, tác động thực tế phụ thuộc vào diễn biến giá nhiên liệu và tỷ giá trong thời gian tới.