Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 10/9/2024, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Quyết định số 1033/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026-2030.
Chương trình đặt mục tiêu xây dựng nền kinh tế số năng động dựa trên nền tảng số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI).
Mục tiêu này nhằm từng bước hình thành phương thức sản xuất mới, thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng suất lao động.
Các chỉ tiêu định lượng cụ thể được công bố bao gồm:
| Chỉ tiêu | Mục tiêu đến 2030 |
|---|---|
| Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP | Khoảng 30% |
| Số doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ chuyển đổi số | Tối thiểu 500.000 |
| Số doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến | Tối thiểu 5 |
| Số sàn dữ liệu được phát triển và đưa vào sử dụng | Tối thiểu 5 |
| Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt | Gấp 30 lần GDP |
| Tỷ trọng quy mô đào tạo đại học các ngành STEM | 40% |
| Tỷ lệ hộ gia đình tiếp cận Internet băng rộng cáp quang 1 Gb/s | 100% |
| Mạng di động 5G phủ sóng | 99% dân số |
| Công dân từ 14 tuổi trở lên có căn cước, tài khoản định danh điện tử | 100% |
| Dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch ngân hàng | 95% |
| Dân số từ 18 tuổi trở lên có chữ ký số hoặc chữ ký điện tử cá nhân | Trên 70% |
| Số lượt người trong độ tuổi lao động được đào tạo, bồi dưỡng năng lực số | Tối thiểu 10.000.000 |
Nguồn: Quyết định số 1033/QĐ-TTg, theo VietnamPlus.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Chương trình này mang tính định hướng chiến lược, không phải là một gói kích thích tài khóa trực tiếp.
Do đó, dòng tiền đầu tư vào lĩnh vực công nghệ số sẽ phụ thuộc vào cơ chế thị trường và sự tham gia của doanh nghiệp.
Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong đầu tư hạ tầng số chiến lược và hạ tầng số công cộng thiết yếu.
Doanh nghiệp sẽ phát triển các hạ tầng số khác theo cơ chế thị trường.
Điều này tạo ra một cấu trúc vốn đầu tư kết hợp giữa vốn ngân sách và vốn tư nhân.
Về dòng tiền ròng, các doanh nghiệp công nghệ, viễn thông, và ngân hàng số có thể hưởng lợi từ chính sách hỗ trợ.
Chi phí vốn cho các dự án chuyển đổi số có thể được giảm nhờ các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.
Tuy nhiên, độ trễ chính sách (policy lag) là yếu tố cần tính đến, vì các mục tiêu được đặt ra cho giai đoạn 2026-2030.
Tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) có thể xuất hiện nếu tiến độ triển khai chậm hơn kỳ vọng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Chương trình đưa ra 15 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Một số nhiệm vụ đáng chú ý:
- Hoàn thiện thể chế về dữ liệu, ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho các mô hình kinh tế mới.
- Phát triển hạ tầng số: băng rộng, 5G, Internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hạ tầng tính toán hiệu năng cao phục vụ AI.
- Phát triển nền tảng số dùng chung, nền tảng số quốc gia, hệ sinh thái số do Việt Nam làm chủ.
- Phát triển kinh tế dữ liệu: xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, thí điểm sàn giao dịch dữ liệu, cơ chế lưu chuyển dữ liệu xuyên biên giới.
- Thúc đẩy ứng dụng AI trong các ngành, lĩnh vực nhằm nâng cao năng suất.
Về hạ tầng dữ liệu, chương trình đặt mục tiêu xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành.
Mô hình quản trị dữ liệu sẽ thúc đẩy chia sẻ giữa khu vực nhà nước và tư nhân.
Việc hình thành thị trường dữ liệu và sàn giao dịch dữ liệu là điểm mới, có thể tạo ra một lớp tài sản kỹ thuật số mới.
Các nhà đầu tư cần theo dõi tiến độ xây dựng khung pháp lý về tài sản dữ liệu, quyền sở hữu và khai thác.
Rủi ro thanh khoản có thể phát sinh nếu thị trường dữ liệu non trẻ chưa có đủ người mua và người bán.
Về tác động đến các thị trường tài chính, chương trình này có thể hỗ trợ định giá cho các cổ phiếu công nghệ (VN30, VN-Index).
Đối với thị trường Forex và Crypto, dòng vốn FDI vào lĩnh vực công nghệ số có thể tác động đến tỷ giá USD/VND.
Các doanh nghiệp trong lĩnh vực bán dẫn, AI, và dữ liệu lớn (Big Data) có thể được hưởng lợi từ chính sách ưu đãi.
Chương trình cũng nhấn mạnh phát triển hạ tầng số xanh, tiết kiệm năng lượng, phù hợp với xu hướng ESG.
Các nhà đầu tư nên đánh giá mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp về năng lực công nghệ và quản trị dữ liệu.