Thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận phiên tăng lịch sử trong khi giá dầu thô đồng loạt rơi xuống đáy ba tháng. Cấu trúc thị trường phản ánh sự chuyển dịch dòng tiền từ tài sản phòng thủ sang cổ phiếu tăng trưởng, dẫn dắt bởi thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran và làn sóng IPO công nghệ.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Phiên giao dịch ngày 15/6 chứng kiến ba chỉ số chính của Phố Wall cùng lập đỉnh hoặc đạt mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 3. Dữ liệu đóng cửa cụ thể như sau:
| Chỉ số | Điểm số | Thay đổi | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Dow Jones | 51.671,03 | +468,77 (+0,92%) | Kỷ lục chốt phiên |
| S&P 500 | 7.554,29 | +1,65% | Đỉnh mới |
| Nasdaq | 26.683,94 | +3,07% | Phiên tăng mạnh nhất kể từ 31/3 |
Động lực chính cho Nasdaq là cổ phiếu SpaceX tăng gần 20% trong phiên, sau khi đã tăng 19% ở phiên chào sàn hôm 13/6 (thứ Sáu tuần trước).
Ở chiều ngược lại, giá dầu thô lao dốc:
- Dầu Brent giao sau tại London: giảm 4,16 USD/thùng, tương đương -4,8%, đóng cửa tại 83,17 USD/thùng.
- Dầu WTI giao sau tại New York: giảm 4,13 USD/thùng, tương đương -4,9%, chốt phiên tại 80,75 USD/thùng.
Cả hai mức giá đều là thấp nhất kể từ ngày 5/3, thời điểm chiến tranh Mỹ-Iran bùng phát.
Nguyên nhân trực tiếp: Chủ nhật (14/6), Tổng thống Mỹ Donald Trump và các quan chức Iran tuyên bố đạt thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày và mở lại eo biển Hormuz. Ngày thứ Hai (15/6), một quan chức Mỹ xác nhận bản ghi nhớ (MoU) kết thúc chiến tranh đã được ký điện tử bởi ông Trump, Phó tổng thống JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran. Lễ ký chính thức dự kiến tại Geneva ngày 19/6.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Chiến lược gia trưởng Brian Mulberry của Zacks Investment Management nhận định với CNBC: thỏa thuận Mỹ-Iran làm giảm lợi suất trái phiếu chính phủ và giá dầu. Điều này giảm áp lực đòi hỏi Fed tăng lãi suất, tạo điều kiện thuận lợi cho thị trường cổ phiếu trong dài hạn.
Dòng tiền thể hiện rõ tâm lý risk-on: vốn rút khỏi năng lượng và trái phiếu, đổ vào cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn. Cú tăng gần 20% của SpaceX cho thấy nhà đầu tư chấp nhận định giá cao ở các doanh nghiệp tăng trưởng, bất chấp rủi ro lạm phát.
Phó chủ tịch Dennis Kissler của BoK Financial cho rằng việc dầu bị bán tháo là dễ hiểu khi nguồn cung sắp được cải thiện. Ông Mulberry bổ sung: giá dầu giảm nhanh về 80 USD/thùng là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy áp lực giá cả sẽ được giải tỏa, hỗ trợ cho quyết định lãi suất của Fed tại cuộc họp ngày 16-17/6.
Ngân hàng Citi đã giảm dự báo giá dầu Brent bình quân quý 3 và 4/2026 từ 75 USD/thùng xuống 70 USD/thùng, dựa trên giả định dòng chảy thương mại qua Hormuz sẽ trở lại bình thường.
Tuy nhiên, nhà phân tích Giovanni Staunovo của UBS lưu ý: lượng tồn trữ dầu đang ở mức thấp, việc tái khởi động sản xuất chậm chạp và tái lập dự trữ chiến lược sẽ hỗ trợ giá dầu trong dài hạn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Nhà đầu tư tập trung vào cuộc họp chính sách tiền tệ ngày 16-17/6 của Fed, phiên họp đầu tiên do Chủ tịch Kevin Warsh chủ trì.
Các yếu tố nguồn cung dầu cần định lượng theo số liệu từ IEA và EIA:
- Sản lượng dầu khu vực Trung Đông giảm hơn 14 triệu thùng/ngày do chiến tranh, tương đương 14% nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu (IEA).
- Việc khôi phục sản lượng khai thác dầu thô và lọc dầu về mức trước chiến tranh có thể mất nhiều tuần, nhiều tháng, hoặc vài năm (theo các nhà điều hành dầu khí).
- Lượng dầu trong Dự trữ Dầu lửa Chiến lược (SPR) của Mỹ giảm về 340,3 triệu thùng, mức thấp nhất kể từ năm 1983 (Bộ Năng lượng Mỹ).
- Lượng dầu tồn trữ tại các nền kinh tế lớn có khả năng giảm xuống mức thấp nhất kể từ ít nhất năm 2023 (EIA).
Trưởng nghiên cứu Neil Crosby của Sparta Commodities giữ quan điểm thận trọng: việc thiết lập lại chuỗi cung ứng vận tải biển và tái vận hành tại Vịnh Ba Tư là khó khăn. Một số chủ tàu sẽ ngại đi vào khu vực cho đến khi có bảo đảm từ các nhà bảo hiểm.
Ông Vance phát biểu với CNBC rằng kỳ vọng eo biển Hormuz trong dài hạn sẽ được mở cửa hoàn toàn, không thu phí.
Các yếu tố hỗ trợ giá dầu dài hạn theo UBS: tồn trữ dầu giảm, tái khởi động chậm và tái lập SPR. Citi giảm dự báo giá Brent quý 3/2026- quý 4/2026 còn 70 USD/thùng.