Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
TS Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc điều hành AIDATACY (doanh nghiệp deep-tech Pháp về an ninh mạng và mã hóa dữ liệu), đã có trao đổi với TTXVN tại Paris về chiến lược công nghệ của Việt Nam.
Ông nhấn mạnh khái niệm chủ quyền công nghệ tuyệt đối gần như không tồn tại. Ngay cả Mỹ vẫn phụ thuộc vào năng lực sản xuất bán dẫn của Đài Loan (Trung Quốc).
Châu Âu phụ thuộc vào hạ tầng cloud của các tập đoàn Mỹ. Trung Quốc sau nhiều năm đầu tư vẫn chưa hoàn toàn làm chủ công nghệ chip tiên tiến.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Thị phần cloud toàn cầu (AWS, Microsoft Azure, Google Cloud) | ~65% | TS Nguyễn Thanh Hải (AIDATACY) |
| Quy định bảo vệ dữ liệu EU (GDPR) | Ban hành năm 2018 | TTXVN |
| Đạo luật AI của EU | Ban hành năm 2024 | TTXVN |
TS Hải chỉ ra ba cách tiếp cận không mang lại kết quả. Một là chỉ tập trung xây dựng quy định quản lý mà thiếu nền tảng công nghệ (ví dụ EU dù có GDPR và Đạo luật AI vẫn chưa tạo được nền tảng cạnh tranh với Mỹ).
Hai là theo đuổi mục tiêu tự chủ toàn diện. Ba là phụ thuộc công nghệ một cách thụ động, tích lũy từ hàng nghìn lựa chọn ngắn hạn.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng vốn FDI công nghệ đang chảy mạnh vào Việt Nam nhờ lực lượng kỹ sư trẻ, khả năng tiếp nhận công nghệ nhanh và vị trí địa chiến lược. Tuy nhiên, Việt Nam hiện chủ yếu tham gia ở khâu sản xuất và lắp ráp.
Các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn như R&D, dữ liệu và hạ tầng số vẫn còn hạn chế. Điểm yếu lớn nhất là Việt Nam chưa xây dựng được năng lực kiểm soát lớp mã hóa và quản lý khóa dữ liệu.
Đây là yếu tố quyết định ai thực sự kiểm soát dữ liệu, bất kể dữ liệu được lưu trữ ở đâu. Khung pháp lý về AI và dữ liệu cũng cần tiếp tục hoàn thiện để tạo niềm tin cho các tập đoàn công nghệ đầu tư dài hạn.
TS Hải đề xuất cách tiếp cận "tự chủ mở". Đó là kiểm soát những lớp công nghệ chiến lược, đồng thời hội nhập sâu ở các lĩnh vực còn lại.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
TS Hải đưa ra ba ưu tiên chiến lược cho Việt Nam. Thứ nhất, xây dựng chứng nhận bảo mật cấp quốc gia cho hạ tầng xử lý dữ liệu nhạy cảm.
Thứ hai, Nhà nước cần đưa ra những "đề bài" công nghệ cụ thể. Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm hệ thống định danh số quốc gia, nền tảng AI trong y tế công cộng, hạ tầng an ninh mạng cho hệ thống ngân hàng-tài chính.
Thứ ba, Việt Nam cần sớm hoàn thiện chính sách quốc gia về AI. Chính sách này cần có quy định rõ ràng về dữ liệu, thử nghiệm công nghệ và trách nhiệm pháp lý.
Đây là những yếu tố mà các tập đoàn công nghệ toàn cầu luôn cân nhắc trước khi quyết định đặt trung tâm nghiên cứu hoặc trung tâm dữ liệu.