Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
TS. Hồ Quốc Tuấn, giảng viên cao cấp tại Đại học Bristol (Anh), đã có cuộc trao đổi với phóng viên TTXVN tại London. Ông đưa ra nhận định về chiến lược phát triển công nghệ của Việt Nam trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang phân mảnh.
Nội dung chính từ bài viết của TTXVN/Vietnam+ nêu rõ quan điểm: Việt Nam không nên đầu tư dàn trải. Thay vào đó, cần tập trung vào các phân khúc có lợi thế cạnh tranh thực sự.
| Lĩnh vực ưu tiên | Lợi thế cốt lõi | Ví dụ doanh nghiệp / Dự án |
|---|---|---|
| Dịch vụ phần mềm & CNTT | Nguồn nhân lực kỹ sư trẻ, chi phí cạnh tranh, năng lực toán học tốt | FPT Software, VNG |
| Lắp ráp thiết bị điện tử, drone | Hạ tầng sẵn có từ các tập đoàn lớn | Samsung, LG, Intel |
| Thiết kế chip (fabless), đóng gói & kiểm thử (OSAT) | Không yêu cầu vốn đầu tư hàng chục tỷ USD như nhà máy fab | Intel Assembly & Test (TP. Hồ Chí Minh) |
| Dịch vụ y tế công nghệ cho người cao tuổi | Kết hợp chi phí thấp với công nghệ nhập khẩu (telehealth, AI) | Xu hướng già hóa dân số châu Á - Thái Bình Dương |
| Nền tảng dịch vụ số nội địa | Thị trường tiêu dùng 100 triệu dân | Thương mại điện tử, fintech, giáo dục trực tuyến, logistics thông minh |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Phân tích của TS. Hồ Quốc Tuấn cho thấy một sự dịch chuyển chiến lược về dòng vốn. Thay vì đổ tiền vào các nhà máy fab bán dẫn tiên tiến (đòi hỏi vốn đầu tư khổng lồ và thời gian dài), Việt Nam nên nhắm đến các công đoạn có hàm lượng giá trị gia tăng cao hơn trên mỗi đơn vị vốn bỏ ra.
Mô hình fabless và OSAT là minh chứng rõ ràng. Intel Assembly & Test tại TP. Hồ Chí Minh là một ví dụ điển hình. Hướng đi này tận dụng được nguồn nhân lực kỹ thuật sẵn có mà không cần hạ tầng sản xuất siêu lớn.
Đối với lĩnh vực dịch vụ số, quy mô dân số 100 triệu người tạo ra lợi thế về quy mô thị trường. Điều này giúp các nền tảng nội địa như thương mại điện tử, fintech có thể đạt điểm hòa vốn nhanh hơn.
Xu hướng già hóa dân số tại châu Á - Thái Bình Dương cũng mở ra một kênh dòng tiền mới. Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ứng dụng công nghệ (telehealth, AI chẩn đoán) là lĩnh vực có nhu cầu lớn và biên lợi nhuận hấp dẫn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
TS. Hồ Quốc Tuấn nhấn mạnh vai trò kiến tạo của Nhà nước, không phải là nhà đầu tư chính. Nguồn lực công cần được ưu tiên cho các yếu tố nền tảng.
- Hạ tầng kết nối: logistics, băng thông rộng, điện.
- Môi trường pháp lý: cải thiện, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
- An sinh xã hội: đệm cho các cú sốc kinh tế.
- Vốn mồi: cho hạ tầng thiết yếu, đảm bảo sức chống chịu của nền kinh tế.
Về cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ từ ngân sách, ông đề xuất ba nguyên tắc cụ thể.
- Đấu thầu cạnh tranh mở: không ưu tiên doanh nghiệp nhà nước.
- Giải ngân theo cột mốc: dựa trên kết quả kiểm chứng được, không theo kế hoạch chi tiết.
- Yêu cầu đối ứng vốn tư nhân tối thiểu: để sàng lọc doanh nghiệp có cam kết thực sự.
Mục tiêu đến năm 2030, doanh thu xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ công nghệ số đạt tối thiểu 55 tỷ USD mỗi năm, theo thông tin từ bài viết liên quan của Vietnam+.