Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Iran đã tấn công 3 tàu chở dầu tại eo biển Hormuz trong tuần này, nhằm áp đặt quyền kiểm soát đối với tuyến hàng hải phía Nam do Mỹ bảo vệ.
Các vụ tấn công đẩy Mỹ và Iran đến bờ vực xung đột quân sự mới, với các cuộc không kích và đáp trả liên tiếp trên khắp vùng Vịnh.
Dưới đây là các số liệu then chốt được trích dẫn từ nguồn VietnamPlus và các tổ chức nghiên cứu:
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Số tàu chở dầu bị Iran tấn công | 3 tàu | VietnamPlus |
| Lưu lượng dầu qua Hormuz trước chiến tranh | 20 triệu thùng/ngày | VietnamPlus |
| Lưu lượng dầu qua Hormuz hiện tại (có hộ tống Mỹ) | 5-8 triệu thùng/ngày | Quan chức Mỹ |
| Mức tăng giá dầu trong tuần | +4% | VietnamPlus |
| Thời gian thỏa thuận tạm thời Mỹ-Iran | 60 ngày (không thu phí) | VietnamPlus |
| Cảnh báo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran | Ngày 9/7 | VietnamPlus |
Theo bà Michelle Wiese Bockmann, chuyên gia phân tích cấp cao tại Windward, Iran đang dần mất quyền kiểm soát eo biển khi hành lang phía Nam được mở rộng với sự hỗ trợ quân sự của Mỹ.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright tuyên bố ngày 24/6 rằng Mỹ có thể đảm bảo dòng chảy năng lượng từ vùng Vịnh ra thế giới, dù có hay không có thỏa thuận với Iran.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc Iran tấn công tàu dầu làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung dầu mỏ, đẩy giá dầu tăng hơn 4% trong tuần.
Mức giảm lưu lượng từ 20 triệu thùng/ngày xuống còn 5-8 triệu thùng/ngày phản ánh sự suy giảm nghiêm trọng trong khả năng vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz, một trong những điểm nghẽn chiến lược nhất toàn cầu.
Mặc dù Mỹ duy trì hộ tống quân sự, các chủ tàu có xu hướng chọn tuyến đường phía Bắc qua lãnh hải Iran theo dữ liệu từ Kpler, làm tăng tác động từ các cuộc tấn công.
Điều này cho thấy tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) đang lan rộng: các nhà khai thác tàu chấp nhận rủi ro pháp lý cao hơn để tránh va chạm quân sự trực tiếp.
Về mặt chính sách, thỏa thuận tạm thời 60 ngày giữa Mỹ và Iran đã thất bại trong việc xác định rõ các tuyến đường hàng hải. Cựu đặc phái viên Mỹ David Goldwyn nhận định vấn đề cốt lõi là bản ghi nhớ không đạt được sự thống nhất về quản lý luồng giao thông.
Iran viện dẫn đoạn thứ 5 của thỏa thuận, trong đó nêu rõ Tehran