Cần Thơ: Từ mô hình tăng trưởng tài nguyên sang công nghệ - Định vị cực tăng trưởng mới của ĐBSCL

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo bài viết trên Vietnam+, Cần Thơ đang đối mặt với yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Sau nhiều năm dựa vào mở rộng đầu tư và khai thác vị trí địa lý, thành phố cần chuyển sang mô hình dựa trên năng suất, công nghệ và nguồn nhân lực.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số năm 2026 không chỉ là chỉ tiêu kinh tế mà còn là bước khởi đầu cho quá trình kiến tạo mô hình phát triển mới. Thành phố đặt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Ông Nguyễn Văn Toàn Cơ, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Giải pháp Công nghệ FELIX, nhận định Cần Thơ cần dịch chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa trên tài nguyên sang tăng trưởng dựa trên công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Chuyên gia chiến lược Giả Thanh Phong cho rằng trụ cột chu kỳ tăng trưởng tiếp theo phải là công nghiệp chế biến sâu, logistics hiện đại, công nghệ lõi, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Dòng vốn đầu tư vào Cần Thơ đang có sự phân hóa rõ rệt. Đầu tư công đóng vai trò là động lực trước mắt, trong khi cải cách thể chế là điều kiện tăng tốc ngắn hạn. Tuy nhiên, nền tảng quyết định vị thế cạnh tranh dài hạn lại là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế xanh.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), tự động hóa và nền tảng số sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao năng suất và mở rộng thị trường vượt ra ngoài giới hạn địa lý. Điều này tác động trực tiếp đến chi phí vốn và biên lợi nhuận của các doanh nghiệp trong vùng.

Ở lĩnh vực công nghiệp và logistics, số hóa chuỗi cung ứng, quản trị kho bãi thông minh, dự báo nhu cầu bằng AI và tối ưu hóa vận tải có thể giảm đáng kể chi phí logistics. Lĩnh vực thương mại-dịch vụ được hưởng lợi từ thương mại điện tử xuyên biên giới cho sản phẩm OCOP, nông sản và thủy sản chế biến.

Theo tiến sỹ Trần Hữu Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch ĐBSCL, sau khi mở rộng không gian phát triển, Cần Thơ có điều kiện thuận lợi hơn để hình thành các cực tăng trưởng mới. Vai trò trung tâm vùng phải được khẳng định bằng năng lực điều phối chuỗi giá trị, không chỉ bằng quy mô hành chính hay vị trí địa lý.

Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu yêu cầu tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải carbon, lợi thế cạnh tranh chuyển từ sản lượng sang giá trị gia tăng. Điều này thúc đẩy dòng vốn đầu tư vào công nghiệp chế biến, logistics lạnh, tự động hóa sản xuất, dữ liệu chuỗi cung ứng và thương hiệu nông sản.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Ông Nguyễn Văn Hào, Chủ tịch Hiệp Hội Doanh nghiệp TP Cần Thơ, nhấn mạnh thành phố cần tập trung vào các lợi thế cốt lõi để định hình tương lai dài hạn. Các yếu tố then chốt bao gồm:

• Phát huy lợi thế vị trí địa lý, hạ tầng giao thông, cảng biển, cảng hàng không, hệ thống giáo dục, y tế và khoa học công nghệ.
• Khai thác tối đa lợi thế từ hạ tầng giao thông kết nối liên vùng, đặc biệt các tuyến cao tốc kết nối với TP.HCM và các tỉnh ĐBSCL.
• Chủ động quy hoạch không gian kinh tế mới dọc theo các tuyến cao tốc: khu công nghiệp, khu logistics, đô thị vệ tinh.
• Phát huy vai trò Trung tâm liên kết, sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp vùng ĐBSCL.
• Phát triển trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế và dịch vụ chất lượng cao của cả vùng.
• Đi đầu trong chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh, mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế số và nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu.

Sân bay quốc tế, cảng biển và mạng lưới logistics ngày càng hoàn thiện là những lợi thế hiếm có. Dự án Trung tâm liên kết, sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp vùng ĐBSCL được kỳ vọng tạo ra chuỗi giá trị gia tăng lớn cho cả vùng khi đi vào hoạt động.

Cần Thơ có thể tạo bứt phá ngắn hạn bằng đầu tư công và tháo gỡ dự án. Tuy nhiên, để duy trì tăng trưởng cao, thành phố phải chuyển từ tăng trưởng dựa vào vốn và sản lượng sang tăng trưởng dựa vào năng suất, công nghệ, nguồn nhân lực và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.