Công ty cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam tại Cần Thơ đã xuất khẩu thành công lô hàng cá rô phi phi lê đầu tiên sang Nhật Bản phục vụ chế biến các món sashimi và sushi. Đây là kết quả 6 tháng tiếp cận nuôi và chế biến sản phẩm giá trị gia tăng, đánh dấu bước chuyển từ nuôi tôm truyền thống sang sản phẩm chế biến sâu.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo ông Võ Văn Phục - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam, lô hàng tháng 7 đã được xuất khẩu sang Nhật Bản. Công ty hiện sở hữu khoảng 300ha diện tích nuôi thủy sản tại vùng nước lợ ven biển Cần Thơ. Sản phẩm phi lê cá rô phi được khách hàng Nhật đánh giá cao về chất lượng.
Bảng số liệu về hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp:
| Chỉ tiêu | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Diện tích nuôi thủy sản | 300 ha (nuôi tôm, cá rô phi) | Ông Võ Văn Phục - Tổng giám đốc CTCP Thủy sản sạch Việt Nam |
| Thời gian tiếp cận sản phẩm phi lê | Khoảng 6 tháng | Ông Võ Văn Phục |
| Thị trường xuất khẩu chính | Nhật Bản (Mỹ, Canada dự kiến mở rộng) | Ông Võ Văn Phục |
| Giá cam kết mua từ nông dân | Cao hơn 10% so với giá thị trường | Ông Võ Văn Phục |
Doanh nghiệp đang tính toán đầu tư nhà máy sản xuất thức ăn tại trang trại và trồng trái cây làm thức ăn cho cá rô phi nhằm giảm giá thành, phục vụ phân khúc khách hàng có điều kiện. Kế hoạch liên kết với nông dân vùng lân cận đặt mục tiêu mở rộng vùng nguyên liệu ổn định.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Xu hướng chuyển đổi từ nuôi trồng thủy sản truyền thống sang chế biến tinh (value-added) phản ánh một logic kinh tế quan trọng. Dư địa thị trường cá rô phi phi lê xuất khẩu lớn đến mức doanh nghiệp không đủ hàng giao cho khách hàng. Điều này có nghĩa dòng tiền đầu tư vào lĩnh vực này có thể thu hút thêm nhiều nguồn vốn.
Biến đổi khí hậu gây khó khăn cho nuôi cá biển toàn cầu (cá chết hàng loạt, chi phí cao) khiến nhiều nước chuyển sang tìm nguồn cá nuôi trong ao đất. Việt Nam có vùng nước lợ ven biển rộng, thuận lợi cho nuôi cá rô phi so với các đối thủ cạnh tranh. Đây là lợi thế chi phí và rào cản gia nhập thấp hơn cho các doanh nghiệp Việt.
Dòng tiền đang có sự chuyển dịch từ các mặt hàng thủy sản giá thấp (tôm nguyên liệu giảm sâu) sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn như phi lê cá rô phi. Tuy nhiên, ông Phục nhấn mạnh để đạt chất lượng xuất khẩu Nhật Bản, cần đầu tư bài bản, quy trình nuôi an toàn và chi phí cao. Rủi ro thanh khoản và chi phí vốn vẫn là yếu tố cần theo dõi nếu quy mô sản xuất được mở rộng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
- Giá tôm thẻ nguyên liệu ở miền Tây tiếp tục giảm sâu, tạo áp lực lên thu nhập của nông dân.
- Biến đổi khí hậu toàn cầu làm gia tăng chi phí nuôi cá biển, thúc đẩy dịch chuyển sang nuôi ao đất.
- Kế hoạch liên kết nông dân (cam kết giá +10%) có thể tạo ra vùng nguyên liệu ổn định, song phụ thuộc vào khả năng quản lý chuỗi cung ứng.
- Đầu tư nhà máy thức ăn chăn nuôi và trái cây làm thức ăn cho cá rô phi là hướng giảm chi phí dài hạn, cần vốn đầu tư ban đầu.
Theo thông tin từ doanh nghiệp, ngoài thị trường Nhật Bản, công ty chuẩn bị mở rộng sang các thị trường mới như Mỹ và Canada. Đây là những thị trường có nhu cầu nhập khẩu thủy sản chế biến cao, tạo cơ hội cho dòng tiền xuất khẩu. Ngược lại, áp lực cạnh tranh từ các nước như Trung Quốc, Đông Nam Á trong nuôi cá rô phi cũng cần được theo dõi.