Áp lực thanh khoản ngân hàng kéo dài: Chênh lệch tín dụng - huy động vượt 2,5 triệu tỷ đồng, lãi suất khó hạ nhiệt bền vững

Báo cáo mới nhất của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) đưa ra nhận định về áp lực thanh khoản hệ thống ngân hàng trong các quý còn lại của năm 2026.

Theo VDSC, bức tranh thanh khoản hiện tại ngày càng căng thẳng, chưa cho thấy tín hiệu hạ nhiệt sớm.

Dữ liệu cụ thể từ VDSC cho thấy khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn đang nới rộng đáng kể.

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Báo cáo của VDSC, được VnEconomy dẫn lại, nhấn mạnh tình trạng mất cân đối thanh khoản đã kéo dài liên tục từ quý 4/2025.

Các số liệu chính được trích dẫn từ báo cáo này như sau:

VDSC cho rằng đây không phải diễn biến nhất thời. Áp lực thanh khoản thực tế đã kéo dài liên tục từ quý 4/2025 đến nay.

Kéo theo đó, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng và lãi suất huy động dân cư đã leo thang tương ứng trong suốt giai đoạn này.

Điều này diễn ra bất chấp nhiều nỗ lực can thiệp của cơ quan quản lý.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Phân tích từ VDSC chỉ ra ba yếu tố chính gây ra áp lực thanh khoản kéo dài.

• Thứ nhất, nhu cầu tín dụng hiện ở mức rất cao, phản ánh nhu cầu vốn cho đầu tư sản xuất - kinh doanh và bất động sản trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế được đẩy mạnh.
• Thứ hai, cơ cấu tín dụng nghiêng mạnh về kỳ hạn trung dài hạn gây căng thẳng về cân đối kỳ hạn. Điều này đẩy tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn liên tục tăng và làm trầm trọng thêm áp lực thanh khoản cơ cấu cho các ngân hàng.
• Thứ ba, một nguyên nhân chính được VDSC chỉ ra là Ngân sách Nhà nước trong trạng thái bội thu mạnh từ đầu năm 2026. Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, Ngân sách Nhà nước bội thu gần 500.000 tỷ đồng.

Lượng tiền của Kho bạc Nhà nước gửi trở lại hệ thống Ngân hàng Thương mại lại không tương xứng. Điều này đồng nghĩa với một lượng tiền bị rút khỏi thị trường 1.

Nguyên nhân trực tiếp là tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục chậm so với kế hoạch.

Tính đến 21/5/2026, cả nước giải ngân được khoảng 180.000 tỷ đồng, đạt 18% kế hoạch cả năm (hơn 1 triệu tỷ đồng) mà Thủ tướng Chính phủ giao.

Nguồn vốn này chưa thể quay trở lại thúc đẩy thanh khoản thị trường.

Chưa kể đến, tỷ lệ tiền mặt lưu thông cũng có xu hướng tăng kể từ tháng 9/2025 tới nay. Điều này phần nào phản ánh tâm lý thận trọng của người dân trước những thay đổi về chính sách thuế và môi trường pháp lý ngày càng phức tạp hơn.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Điểm khác biệt lớn so với năm 2025 là Ngân hàng Nhà nước đã thay đổi căn bản cách thức hỗ trợ thanh khoản qua kênh thị trường mở.

Thay vì bơm mạnh với kỳ hạn dài như trong năm 2025, từ cuối quý 1/2026, các hoạt động trên thị trường mở đã có sự điều chỉnh.

Tuy nhiên, bài báo gốc của VnEconomy không cung cấp thêm chi tiết cụ thể về sự thay đổi này.

Diễn biến giải ngân vốn đầu tư công trong các tháng tới sẽ là yếu tố then chốt quyết định khả năng hạ nhiệt thanh khoản.

Nếu tiến độ giải ngân được đẩy mạnh, lượng tiền lớn từ Kho bạc Nhà nước sẽ quay trở lại hệ thống ngân hàng thương mại.

Ngược lại, nếu tình trạng chậm giải ngân kéo dài, áp lực thanh khoản sẽ tiếp tục duy trì ở mức căng thẳng.

Báo cáo của VDSC nhấn mạnh rủi ro này cần được phản ánh vào chi phí vốn của các Ngân hàng thương mại và toàn nền kinh tế trong các quý còn lại của năm 2026.