Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 11-6, khách hàng Lê Ngọc Trinh (phường Gia Định, TP HCM) tất toán khoản tiền gửi 400 triệu đồng đến hạn và chọn kỳ hạn 6 tháng tại một ngân hàng với lãi suất niêm yết 7,3%/năm. Tính cả tiền thưởng từ chương trình khuyến mãi, tổng lãi suất thực nhận lên tới 8,8%/năm.
Dữ liệu từ Công ty Chứng khoán MBS cho thấy áp lực tăng lãi suất không chỉ diễn ra ở ngân hàng thương mại tư nhân. Đầu tháng 6 đã ghi nhận đợt điều chỉnh lãi suất từ nhóm ngân hàng thương mại nhà nước.
Các mức điều chỉnh cụ thể như sau:
| Ngân hàng | Sản phẩm | Kỳ hạn | Lãi suất (%/năm) |
|---|---|---|---|
| BIDV | Gửi online | Từ 12 tháng trở lên | 6,8% (cao nhất) |
| BIDV | Gửi tại quầy | Cùng kỳ hạn | 6,0% |
| Vietcombank | Gửi trực tuyến | Từ 6 tháng trở lên | 6,6% |
| Vietcombank | Gửi trực tuyến | 12 tháng | 6,8% (cao nhất) |
| Vietcombank | Chứng chỉ tiền gửi | 12 tháng | 7,4% (cố định) |
Trước đó, sau chỉ đạo giảm lãi suất của Ngân hàng Nhà nước hồi đầu tháng 4-2026, nhiều ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm từ 0,1 điểm % đến 1,1 điểm % ở các kỳ hạn. Tuy nhiên, vẫn có một số ngân hàng thương mại tăng lãi suất ở kỳ hạn 6-12 tháng.
Chuyên gia MBS nhận định dù nhiều ngân hàng đã giảm lãi suất trong tháng 4 và 5-2026, song lãi suất huy động vẫn neo ở mức cao.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Áp lực huy động vốn trong hệ thống ngân hàng đang gia tăng đáng kể. Điều này thể hiện qua việc một số ngân hàng vẫn tăng lãi suất bất chấp định hướng hạ lãi suất từ NHNN.
Chi phí vốn đầu vào neo cao tạo ra độ trễ chính sách (policy lag) rõ rệt. Các ngân hàng khó hạ lãi suất cho vay nếu chi phí huy động chưa giảm tương ứng.
Dòng tiền ròng (net flow) từ kênh tiết kiệm sang các kênh đầu tư như chứng khoán, bất động sản có thể bị hạn chế. Lãi suất huy động hấp dẫn (7-8,8%/năm) kích thích tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) thay vì chấp nhận rủi ro cao hơn.
Thanh khoản ròng của hệ thống ngân hàng chịu áp lực kép: vừa phải đáp ứng nhu cầu tín dụng của nền kinh tế, vừa phải cạnh tranh để giữ chân người gửi tiền trong bối cảnh lạm phát kỳ vọng và các kênh đầu tư khác biến động.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Tín hiệu từ nhóm ngân hàng thương mại nhà nước (BIDV, Vietcombank) điều chỉnh tăng lãi suất cho thấy áp lực thanh khoản đã lan rộng. Trước đây, nhóm này thường là điểm tựa để NHNN điều tiết thị trường.
Chứng chỉ tiền gửi Vietcombank kỳ hạn 12 tháng lãi suất 7,4%/năm cao hơn đáng kể so với lãi suất tiết kiệm thông thường (6,8%/năm). Đây là một dạng nghiệp vụ huy động vốn trung hạn chi phí cao.
Biên độ giảm lãi suất huy động trong tháng 4 và 5 dao động 0,1-1,1 điểm %. Mức giảm không đồng đều cho thấy sự phân hóa về khả năng thanh khoản giữa các ngân hàng.
Việc ổn định mặt bằng lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp và nền kinh tế vẫn là thách thức trong năm 2026.