Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo báo cáo từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Khu vực 1, kể từ quý IV/2025 đến nay, thị trường tiền tệ diễn biến kém thuận lợi. Mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của người dân và doanh nghiệp.
NHNN đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm ổn định thị trường, giảm mặt bằng lãi suất và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, qua thanh tra, giám sát, NHNN Khu vực 1 phát hiện vẫn tồn tại việc các ngân hàng thương mại áp dụng lãi suất thực tế cao hơn mức niêm yết công khai.
Cụ thể, phóng viên Báo Người Lao Động ghi nhận ngày 16-6, Ngân hàng V. đang niêm yết lãi suất tiền gửi tại quầy kỳ hạn từ 1-5 tháng ở mức 4,5%/năm; kỳ hạn 6 tháng là ...
| Chỉ tiêu | Diễn biến / Quy định |
|---|---|
| Thời điểm phát hiện | Từ quý IV/2025 đến nay |
| Kiểu vi phạm | Lãi suất thực tế > lãi suất niêm yết công khai |
| Dẫn chứng (NH V.) | Lãi suất niêm yết kỳ hạn 1-5 tháng: 4,5%/năm |
| Cơ quan giám sát | NHNN Khu vực 1 |
| Yêu cầu xử lý | Không để phát sinh cơ chế làm tăng mặt bằng lãi suất thực tế; không giảm lãi suất hình thức |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Hiện tượng lãi suất thực tế vượt niêm yết phản ánh cuộc đua hút vốn tiền gửi giữa các ngân hàng thương mại. Khi thanh khoản hệ thống bị thắt chặt, các ngân hàng sẵn sàng trả chi phí vốn cao hơn để giữ chân khách hàng.
Động thái chấn chỉnh của NHNN cho thấy cơ quan điều hành muốn kiểm soát chặt mặt bằng lãi suất đầu vào. Điều này nhằm tránh tạo áp lực lên lãi suất cho vay, vốn là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn của doanh nghiệp và người dân.
Từ góc nhìn dòng tiền ròng (net flow), việc duy trì lãi suất huy động cao tạo ra lợi thế hấp dẫn cho kênh tiền gửi ngân hàng so với các kênh đầu tư rủi ro khác như chứng khoán, bất động sản. Dòng tiền có xu hướng dịch chuyển vào hệ thống ngân hàng, làm giảm tính thanh khoản cho thị trường vốn.
Rủi ro thanh khoản từ cuộc đua lãi suất cũng gia tăng. Các ngân hàng nhỏ yếu hơn có thể gặp khó khăn nếu chi phí vốn đầu vào tăng nhanh hơn khả năng sinh lời từ cho vay.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Quyết định của NHNN nhấn mạnh việc không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức hoặc áp dụng cơ chế làm phát sinh mặt bằng lãi suất thực tế cao hơn mức công bố. Các ngân hàng thương mại phải thực hiện nghiêm quy định về huy động ngoại tệ và cho vay cầm cố bằng ngoại tệ.
Giới đầu tư cần theo dõi các yếu tố sau:
- Biên độ chênh lệch giữa lãi suất niêm yết và lãi suất thực tế trong kỳ báo cáo tiếp theo.
- Xu hướng lãi suất liên ngân hàng (VIBOR) và tín phiếu NHNN.
- Tốc độ tăng trưởng tín dụng và huy động vốn của các ngân hàng thương mại.
- Phản ứng của thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp trước áp lực lãi suất.
Các dữ liệu trên sẽ cung cấp tín hiệu về mức độ thắt chặt thanh khoản và khả năng điều hành chính sách tiền tệ trong nửa cuối năm 2026.