Áp lực giải ngân hơn 10.000 tỷ đồng: Cần Thơ và bài toán dòng vốn đầu tư công

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo báo cáo từ Sở Tài chính thành phố Cần Thơ, kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 do Thủ tướng Chính phủ giao là hơn 19.616 tỷ đồng. Đến ngày 16/7, thành phố đã giao chi tiết hơn 19.266 tỷ đồng, đạt trên 98% kế hoạch.

Tuy nhiên, giá trị giải ngân thực tế chỉ đạt 4.223 tỷ đồng. Con số này tương đương 21,53% kế hoạch Thủ tướng giao và 21,92% kế hoạch đã giao chi tiết.

Ông Lê Thanh Tâm, Giám đốc Sở Tài chính, cho biết theo Kế hoạch số 16/KH-UBND, đến hết quý 2/2026 tỷ lệ giải ngân phải đạt 50% và đến hết quý 3/2026 đạt 75%. Thực tế đến giữa tháng 7 mới đạt hơn 21%.

Toàn thành phố có 68 dự án quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm, liên vùng và các dự án có tổng mức đầu tư từ 100 tỷ đồng trở lên. Tổng kế hoạch vốn của nhóm này gần 12.894 tỷ đồng, chiếm 65,7% tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026.

Nhóm dự án này mới giải ngân được hơn 2.112 tỷ đồng, đạt 16,38% kế hoạch. Tỷ lệ này thấp hơn nhiều so với yêu cầu của kịch bản tăng trưởng.

Ở cấp thành phố, trong số 22 chủ đầu tư, chỉ có 5 đơn vị đạt tỷ lệ giải ngân từ 50% trở lên. Có tới 13 chủ đầu tư có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân của toàn thành phố.

Ở cấp xã, phường, tỷ lệ giải ngân đạt 25,75%. Tuy nhiên, vẫn còn 40 chủ đầu tư có kết quả thấp hơn mức bình quân chung.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Áp lực giải ngân thể hiện rõ nhất tại dự án đường bộ cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng giai đoạn 1. Kế hoạch vốn năm 2026 của ba dự án thành phần là 3.763,6 tỷ đồng.

Đến đầu tháng 6, dự án mới giải ngân 804,3 tỷ đồng, đạt 21,37% kế hoạch. Trong đó, dự án thành phần 2 đạt 67,89%, nhưng dự án thành phần 3 chỉ đạt 13,26% và dự án thành phần 4 đạt 12,32%.

Theo ông Phan Minh Trí, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp thành phố Cần Thơ, tiến độ thi công các công trình cầu trên toàn tuyến cơ bản đạt và vượt kế hoạch. Tuy nhiên, nhiều đoạn tuyến bị ảnh hưởng do nguồn cát san lấp đưa về công trường chậm.

Giám đốc Sở Tài chính Lê Thanh Tâm chỉ ra hai nhóm khó khăn lớn. Thứ nhất là vướng mắc trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng. Thứ hai là tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng, làm gia tăng nguy cơ phải điều chỉnh đơn giá vật tư, nhân công và máy thi công.

Từ góc nhìn dòng vốn, tình trạng giải ngân chậm phản ánh rủi ro thanh khoản của nền kinh tế địa phương. Đầu tư công được xác định là động lực dẫn dắt tăng trưởng, nhưng độ trễ chính sách (policy lag) giữa giao vốn và giải ngân thực tế đang tạo ra áp lực lớn.

Chi phí vốn của các dự án cũng chịu tác động từ việc điều chỉnh đơn giá vật tư. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng vốn và khả năng hoàn thành dự án đúng tiến độ.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ đã ban hành Kế hoạch số 326 phát động đợt thi đua cao điểm "90 ngày đêm hoàn thành mục tiêu giải ngân đến hết quý 3/2026 đạt 75% kế hoạch". Mục tiêu này đặt ra yêu cầu phấn đấu hoàn thành giải ngân trong thời gian ngắn.

Ban Quản lý dự án đang chỉ đạo các đơn vị tư vấn và nhà thầu tăng cường nhân lực, thiết bị. Các giải pháp rút ngắn tiến độ đang được triển khai để bảo đảm hoàn thành dự án theo yêu cầu của Quốc hội và Chính phủ.

Song song đó, công tác làm việc với các địa phương nhằm bổ sung nguồn cát, đá phục vụ thi công vẫn đang tiếp diễn. Nguồn vật liệu san lấp là yếu tố then chốt để tháo gỡ điểm nghẽn về tiến độ.

Các nhà đầu tư và trader cần theo dõi các dữ kiện sau:

• Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của Cần Thơ trong tháng 8 và tháng 9/2026.
• Tiến độ giải phóng mặt bằng tại các dự án trọng điểm, đặc biệt là cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng.
• Diễn biến giá vật liệu xây dựng (cát, đá, thép) và khả năng điều chỉnh đơn giá.
• Tác động của dòng vốn đầu tư công đến tăng trưởng GDP của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Việc giải ngân chậm không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ từng dự án. Nó còn tác động trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của thành phố trong năm 2026.

Nếu các công trình hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị, phòng chống sạt lở, y tế, giáo dục và các dự án trọng điểm không được triển khai đúng tiến độ, hiệu quả lan tỏa đối với phát triển kinh tế-xã hội sẽ bị hạn chế.