Áp lực giải ngân đầu tư công tại TP.HCM: Chỉ tiêu hai con số và nguy cơ tái phân bổ vốn

Chiều 4/6/2026, UBND TP.HCM tổ chức phiên họp đánh giá tình hình kinh tế - xã hội tháng 5 và 5 tháng đầu năm, do Chủ tịch Nguyễn Văn Được chủ trì.

Nội dung trọng tâm là tiến độ giải ngân đầu tư công và các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số.

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo báo cáo của Sở Tài chính TP.HCM, giải ngân vốn đầu tư công lũy kế đến 31/5/2026 đạt khoảng 24.918 tỉ đồng, tương đương 16,9% kế hoạch vốn.

Trong đó, vốn ngân sách Trung ương chỉ đạt 9,6%; vốn ngân sách địa phương đạt 17,1%. Mục tiêu kế hoạch quý I đạt 30% và quý II đạt 60-70% đang bị bỏ xa.

Chủ tịch Nguyễn Văn Được cho biết có trên 2/3 xã, phường giải ngân đầu tư công ở mức 0% trong quý I. Tình trạng này được ông gọi là "mức báo động đỏ".

Chủ tịch TP.HCM tuyên bố: xã, phường hoặc sở, ngành nào giải ngân quá thấp trong quý II sẽ phải nhường vốn cho các công trình trọng điểm khác.

Động thái "cắt vốn" này nhằm chuyển nguồn lực đến nơi có khả năng hấp thụ cao hơn, ưu tiên các dự án trọng điểm của thành phố.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Dòng tiền đầu tư công tại TP.HCM đang đối mặt với bài toán "có vốn nhưng không hấp thụ được".

Nhu cầu vốn phát triển lên tới 3,2 triệu tỉ đồng, nhưng ngân sách chỉ bố trí được 1,2 triệu tỉ. Khoảng trống tài khóa này đặt áp lực lớn lên hiệu quả giải ngân.

Tỷ lệ giải ngân 16,9% sau 5 tháng cho thấy độ trễ chính sách (policy lag) trong khâu thực thi ở cấp cơ sở. Hơn 2/3 xã, phường có tỷ lệ giải ngân 0% phản ánh rủi ro ách tắc hành chính và năng lực triển khai dự án không đồng đều.

Từ góc nhìn macro, động lực tăng trưởng hai con số của TP.HCM phụ thuộc mạnh vào đầu tư công. Chủ tịch Nguyễn Văn Được ước tính mỗi điểm phần trăm giải ngân tốt đóng góp 3-4% vào tăng trưởng GRDP.

Nếu giải ngân tiếp tục chậm, mục tiêu tăng trưởng cả năm sẽ chịu áp lực. Ngược lại, cơ chế tái phân bổ vốn có thể tạo hiệu ứng cô đặc dòng tiền vào các công trình trọng điểm, rút ngắn thời gian thực hiện.

Trên thị trường tài chính, diễn biến này không trực tiếp ảnh hưởng đến dòng vốn nước ngoài hay tỷ giá, nhưng tác động đến kỳ vọng về chất lượng tài sản công và khả năng thu hút đầu tư tư nhân trong trung hạn.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Các số liệu kinh tế khác trong 5 tháng đầu năm cho thấy bức tranh tương phản.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng đạt 799.887 tỉ đồng (+12,8%), doanh thu du lịch đạt 193.000 tỉ đồng, khách quốc tế đạt 5,59 triệu lượt. Xuất khẩu tăng 5,3%, nhập khẩu tăng 10,8%.

Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 11%, riêng công nghiệp chế biến chế tạo tăng 11,8%. Thu hút FDI đạt 3,8 tỉ USD (+20,3%), trong đó 338 dự án khoa học công nghệ với vốn 420,9 triệu USD.

Thu ngân sách đạt 401.879 tỉ đồng, bằng 49,9% dự toán, tăng 24,3% so với cùng kỳ. Chỉ tiêu cả năm là trên 900.000 tỉ đồng, phấn đấu đạt 1 triệu tỉ đồng.

Chính quyền TP đặt mục tiêu cắt giảm 50% thủ tục hành chính, xây dựng phần mềm báo cáo không can thiệp số liệu nhằm đảm bảo tính thực chất.

Về mặt tài khóa, việc tái phân bổ vốn đầu tư công là một cơ chế điều phối dòng tiền cứng. Nếu áp dụng triệt để, các địa phương có năng lực giải ngân kém sẽ mất quyền kiểm soát nguồn vốn, chuyển sang các chủ thể có hiệu suất cao hơn.

Điều này có thể tạo ra sự phân hóa rõ rệt trong tốc độ phát triển hạ tầng giữa các quận, huyện. Các khu vực trọng điểm như khu công nghệ cao, khu đô thị mới sẽ được hưởng lợi từ dòng vốn lớn hơn.

Đối với nhà đầu tư, tín hiệu này củng cố luận điểm đầu tư vào các doanh nghiệp có dự án hạ tầng trọng điểm tại TP.HCM, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản khu công nghiệp, giao thông và logistics.