Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 22-6, Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức tọa đàm chủ đề 'Tiết kiệm điện mùa cao điểm: Trách nhiệm và giải pháp'. Tại đây, ông Đặng Hải Dũng, Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cung cấp các số liệu vận hành hệ thống điện.
Công suất cực đại của hệ thống điện đã vượt 58.000 MW. Sản lượng điện có những ngày đạt trên 1 tỉ kWh, theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ.
Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) Ngô Sơn Hải phân tích: việc bổ sung 1.000 MW từ các dự án điện gió ngoài khơi hoặc điện khí LNG, sau khi hoàn tất thủ tục, phải mất 3-4 năm để đưa vào vận hành.
Ngược lại, nếu tiết kiệm được khoảng 2% công suất tiêu thụ, con số này tương đương với việc giảm nhu cầu đầu tư khoảng 1.000 MW. Điều này cho thấy tiết kiệm điện là giải pháp nhanh chóng, hiệu quả và ít tốn kém hơn nhiều.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Công suất cực đại hệ thống | Trên 58.000 MW | Bộ Công Thương |
| Sản lượng ngày cao điểm | Trên 1 tỉ kWh/ngày | Cổng TTĐT Chính phủ |
| Thời gian đầu tư 1.000 MW (điện gió/LNG) | 3-4 năm sau thủ tục | EVN |
| Tiết kiệm 2% công suất tiêu thụ | Tương đương giảm đầu tư 1.000 MW | EVN |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Nhu cầu năng lượng tăng mạnh tạo áp lực lên chi phí vốn và thời gian triển khai các dự án phát điện mới. Biến động giá than, dầu, khí và các yêu cầu thuế xanh, giảm phát thải carbon khiến chi phí đầu vào cho phát điện leo thang.
Khối hộ tiêu thụ dân cư chiếm khoảng 30% nhu cầu điện. Ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và Tăng trưởng xanh, chỉ ra rằng giá điện bán lẻ hiện vẫn bị kiểm soát, còn bù chéo và chưa phản ánh yếu tố chi phí công suất.
Khi sử dụng vượt ngưỡng công suất, chi phí huy động các thiết bị trong hệ thống đắt đỏ hơn. Người dùng lãng phí chưa phải chịu trách nhiệm về hành vi gây tác động lớn tới hệ thống thông qua giá.
Trong bối cảnh đó, tiết kiệm điện không chỉ giảm chi phí tiền điện mà còn có ý nghĩa bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Đây là yếu tố tác động đến chi phí vốn và dòng tiền ròng của các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp cũng như hộ gia đình.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Chính phủ yêu cầu tất cả đối tượng liên quan, từ cơ quan công sở nhà nước đến doanh nghiệp, xây dựng kế hoạch và đặt KPI về sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả, định mức tiêu hao năng lượng trong sản xuất.
Trong khối nhà nước, kỷ cương và kiểm soát tiêu dùng năng lượng sẽ được tăng cường. Điều này đồng nghĩa với việc chi phí tuân thủ (compliance cost) có thể gia tăng đối với các doanh nghiệp sản xuất.
Trong mùa nắng nóng, điều hòa là thiết bị tiêu thụ điện lớn nhất trong nhiều hộ gia đình. EVN khuyến nghị cài đặt nhiệt độ ở mức khoảng 26°C, đóng kín cửa, vệ sinh bảo dưỡng định kỳ để duy trì hiệu suất tối ưu.
Hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện có công suất lớn trong khung giờ cao điểm (18h – 22-23h) nhằm giảm áp lực cho hệ thống. Người dân nên chuyển các thiết bị không thực sự cần thiết sang các khung giờ khác.
Những thay đổi trong cơ cấu nguồn điện đòi hỏi công nghệ vận hành hệ thống liên tục được nâng cấp. Công tác bảo dưỡng, duy trì hệ thống và thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng đều là các thách thức cần tháo gỡ.