Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo báo cáo Grain and Feed Update của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), Philippines sẽ nhập khẩu khoảng 5,7 triệu tấn gạo trong năm 2026. Con số này được điều chỉnh tăng thêm 100.000 tấn so với ước tính trước đó là 5,6 triệu tấn.
Mức dự báo của USDA cao hơn đáng kể so với mức 4,8 triệu tấn mà Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) đưa ra trước đó. Sự chênh lệch này phản ánh quan điểm khác biệt về mức độ thiếu hụt nguồn cung nội địa.
Tính đến ngày 11/6/2026, Philippines đã nhập khẩu khoảng 2,42 triệu tấn gạo kể từ đầu năm, theo số liệu của Chính phủ nước này.
| Chỉ tiêu | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Dự báo nhập khẩu gạo Philippines năm 2026 | 5,7 triệu tấn | USDA |
| Dự báo trước đó của USDA | 5,6 triệu tấn | USDA |
| Dự báo của Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) | 4,8 triệu tấn | DA |
| Lượng nhập khẩu thực tế tính đến 11/6/2026 | 2,42 triệu tấn | Chính phủ Philippines |
| Dự báo sản lượng gạo xay xát năm 2026 | 12,3 triệu tấn (giảm 0,8%) | USDA |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Áp lực từ phía cung đang là yếu tố cốt lõi thúc đẩy nhu cầu nhập khẩu. USDA chỉ ra ba nguyên nhân chính khiến sản lượng lúa nội địa suy giảm.
Thứ nhất, chi phí đầu vào tăng mạnh. Giá urê trên thị trường thế giới tăng hơn 55% kể từ tháng 3/2026, làm giảm lợi nhuận của nông dân. Điều này hạn chế động lực mở rộng diện tích gieo trồng.
Thứ hai, diện tích gieo trồng thu hẹp do nông dân giảm ý định sản xuất khi biên lợi nhuận bị bào mòn.
Thứ ba, nguy cơ thiếu nước sản xuất. Mực nước tại các hồ chứa lớn xuống thấp do lượng mưa thiếu hụt, ảnh hưởng đến các vùng trồng lúa phụ thuộc vào hệ thống thủy lợi.
USDA nhận định, các chương trình hỗ trợ của DA như trợ cấp nhiên liệu và hỗ trợ một phần chi phí giống, phân bón chỉ bù đắp được một phần áp lực từ chi phí đầu vào tăng cao. Điều này cho thấy khoảng trống chính sách đang tồn tại.
Trước đó, DA cảnh báo sản lượng lúa có thể giảm tới 700.000 tấn nếu hiện tượng El Niño diễn biến nghiêm trọng. Đây là một rủi ro khí hậu có nguy cơ tác động mạnh đến nguồn cung.
Dòng tiền nhập khẩu gạo của Philippines do đó được kỳ vọng sẽ duy trì ở mức cao, tạo lực cầu vững chắc cho thị trường gạo quốc tế.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Cơ quan khí tượng Philippines dự báo nước này có thể chịu tác động của hiện tượng El Niño ở mức từ trung bình đến mạnh từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027. Lần gần nhất El Niño xảy ra vào năm 2024 đã gây khô hạn kéo dài và ảnh hưởng đáng kể đến sản xuất nông nghiệp.
Thông tin từ hướng dẫn nhập khẩu cho thấy gạo nhập khẩu phải đến Philippines trong vòng 60 ngày kể từ ngày cấp giấy phép thông quan vệ sinh và kiểm dịch thực vật nhập khẩu (SPSIC). Điều này tạo ra một khung thời gian chặt chẽ cho các giao dịch.
Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới bao gồm:
- Diễn biến giá phân bón urê trên thị trường thế giới và tác động đến chi phí sản xuất lúa.
- Tình hình mực nước tại các hồ chứa chính của Philippines.
- Các báo cáo tiếp theo của USDA về sản lượng và dự báo nhập khẩu.
- Phản ứng chính sách từ chính phủ Philippines, bao gồm các gói hỗ trợ bổ sung cho nông dân.
- Khả năng điều chỉnh dự báo nhập khẩu từ các tổ chức khác như Bộ Nông nghiệp Philippines.
Dữ liệu từ El Niño giai đoạn 2024 cho thấy rủi ro khí hậu có thể tác động dài hạn hơn đến sản xuất nông nghiệp. Nếu kịch bản El Niño mạnh xảy ra, nhu cầu nhập khẩu gạo của Philippines có thể còn vượt xa mức dự báo hiện tại của USDA.