Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo tờ The Wall Street Journal, AI đang tác động sâu rộng đến lĩnh vực quân sự. Các thuật toán tiên tiến đã nhanh chóng chuyển AI từ vai trò hỗ trợ tình báo sang hoạt động như những tác nhân gây chết người.
Ông Eric Schmidt, cựu Giám đốc điều hành Google, nhận định: “Chiến đấu trong tương lai phần lớn sẽ là robot. Nó sẽ được tự động hóa. Nó sẽ được kiểm soát bằng luật chiến tranh”.
| Sự kiện/Mốc thời gian | Mô tả | Nguồn |
|---|---|---|
| 2017 | Lần đầu AI tham gia chiến đấu trong lực lượng Mỹ, qua Dự án Maven, sử dụng AI để bắt giữ thành viên IS. | The Wall Street Journal |
| Tháng 5/2026 | Tổng thống Mỹ Donald Trump ban hành sắc lệnh về AI trong an ninh quốc gia, kêu gọi sử dụng mạnh mẽ nhưng yêu cầu tuân thủ luật pháp hiện hành. | The Wall Street Journal |
| 2023 | Các nhà sản xuất máy bay không người lái cho Ukraine đẩy mạnh tích hợp AI vào hệ thống nhắm mục tiêu. | The Wall Street Journal |
| Tháng 10/2023 | Israel sử dụng AI để sàng lọc thông tin tình báo sau cuộc tấn công của Hamas. | The Wall Street Journal |
Lầu Năm Góc đã triển khai các hệ thống phần mềm dựa trên AI để hợp lý hóa việc ra quyết định. Trung Quốc và Nga cũng đã tích hợp AI vào các hệ thống quân sự.
Bản chất dòng tiền và rủi ro đang vận hành ra sao
Cuộc chạy đua vũ trang AI đang định hình lại chi phí vốn và dòng tiền đầu tư vào lĩnh vực quốc phòng - công nghệ. Các quốc gia đang đẩy mạnh chi tiêu cho AI quân sự, tạo ra một thị trường mới cho các tập đoàn công nghệ lớn như Amazon, Meta và Microsoft.
Tự động hóa giúp tăng tốc độ thực hiện nhiệm vụ lên gấp 3 lần, theo lời kỹ sư hàng đầu về máy bay không người lái của Quân đoàn Khartia thuộc Vệ binh Quốc gia Ukraine. Các chỉ huy Mỹ cho biết họ đang lựa chọn mục tiêu với tốc độ nhanh hơn gấp 10 lần so với năm 2017.
Tuy nhiên, rủi ro pháp lý và đạo đức đang gia tăng. Công ty Anthropic đã yêu cầu Lầu Năm Góc không sử dụng AI của họ cho vũ khí tự động, nhưng chính quyền Trump đã bác bỏ yêu cầu này.
Thiếu tướng Không quân Mỹ đã về hưu Jack Shanahan nhận định: “Sự kết hợp giữa AI và hệ thống vũ khí tự động đòi hỏi một cách tiếp cận hoàn toàn mới đối với phân tích rủi ro, giảm thiểu rủi ro và chấp nhận rủi ro”.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Cố vấn pháp lý của Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế Noa Schreuer đặt câu hỏi về các biện pháp phòng ngừa an toàn đối với vũ khí tự động: “Liệu một máy bay không người lái tự hành có tự hủy bỏ nhiệm vụ nếu một đứa trẻ đi vào khu vực mục tiêu?”
Giám đốc Kỹ thuật số và AI của Bộ Quốc phòng Mỹ Cameron Stanley cho rằng: “Bạn luôn có con người để phân tích tình hình. Hành động nguy hiểm nhất hiện nay là đứng yên và tiếp tục sống trong một thế giới do con người điều khiển”.
Các quốc gia đang đối mặt với bài toán cân bằng giữa lợi thế công nghệ và rủi ro đạo đức. Việc thiếu các quy tắc quốc tế rõ ràng về AI trong chiến tranh có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường.