Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 7/7/2026, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) công bố báo cáo “Triển vọng Việc làm 2026”.
Theo TTXVN/Vietnam+, báo cáo cho thấy trí tuệ nhân tạo (AI) chưa gây ra làn sóng thất nghiệp quy mô lớn như nhiều dự báo trước đây.
| Chỉ số chính | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Tỷ lệ có việc làm OECD (Q1/2026) | 72,1% | OECD |
| Tỷ lệ thất nghiệp OECD (Q1/2026) | 4,9% | OECD |
| Mức thất nghiệp thấp kỷ lục (giữa 2023) | 4,8% | OECD |
| Dự báo tăng việc làm 2026 | +0,3% | OECD |
| Dự báo tăng việc làm 2027 | +0,6% | OECD |
| Tăng năng suất lao động Mỹ (2023-2025) | 1,7-1,8%/năm | OECD |
Tổng Thư ký OECD Mathias Cormann nhận định chưa có bằng chứng cho thấy ứng dụng AI làm giảm nhu cầu lao động trên diện rộng.
AI đang trở thành công cụ nâng cao năng suất, giúp người lao động thực hiện công việc hiệu quả hơn.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Báo cáo OECD chỉ ra AI hiện chủ yếu làm thay đổi cơ cấu kỹ năng mà doanh nghiệp cần.
Khi nhiều công việc mang tính lặp lại được tự động hóa, nhu cầu tuyển dụng tập trung vào các kỹ năng tư duy phản biện, sáng tạo, giải quyết vấn đề và phối hợp với công nghệ AI.
Tuy nhiên, những dấu hiệu đáng lo ngại xuất hiện đối với lao động trẻ và người mới gia nhập thị trường.
- AI tạo sinh dần thay thế các nhiệm vụ cấp đầu vào như soạn thảo văn bản, tổng hợp tài liệu, xử lý dữ liệu.
- Các vị trí việc làm dành cho người mới vào nghề đang bị thu hẹp.
- Quá trình tích lũy kinh nghiệm và phát triển nghề nghiệp trở nên khó khăn hơn.
Các nghiên cứu của OECD tại Australia, Canada, Mỹ và EU cho thấy AI tạo sinh chưa làm gia tăng đáng kể tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên.
Xu hướng này đặc biệt rõ trong các lĩnh vực tài chính, bảo hiểm và dịch vụ chuyên môn, nơi ứng dụng AI mạnh mẽ và chịu tác động lớn từ biến động kinh tế.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Từ góc nhìn vĩ mô, báo cáo OECD khẳng định thị trường lao động khối OECD duy trì khả năng chống chịu tốt.
Tỷ lệ có việc làm đạt 72,1% là mức cao nhất kể từ khi chỉ số này được thống kê.
Tuy nhiên, các nhà đầu tư cần lưu ý tác động phân hóa giữa các ngành.
- Lĩnh vực công nghệ thông tin và xử lý dữ liệu hưởng lợi từ năng suất tăng nhờ AI.
- Lĩnh vực tài chính, bảo hiểm và dịch vụ chuyên môn chịu áp lực thay đổi kỹ năng và thu hẹp cơ hội việc làm đầu vào.
- Nhóm lao động trẻ gặp rào cản gia nhập thị trường, đe dọa tăng trưởng tiêu dùng dài hạn.
Nhóm kinh tế toàn cầu của Goldman Sachs ước tính AI có thể khiến tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ tăng thêm 0,5 điểm phần trăm và gây mất việc cho khoảng 6% đến 7% công nhân trong 10 năm tới.
Đầu tư cho giáo dục, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng là yếu tố quyết định để thế hệ trẻ tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro từ quá trình chuyển đổi số.