Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 29-5-2026, tại TPHCM, Hiệp hội Thương mại Điện tử Việt Nam (VECOM) tổ chức Diễn đàn Toàn cảnh thương mại điện tử Việt Nam 2026 (VOBF 2026) với chủ đề "Agentic Commerce - Tăng trưởng thần tốc". Ông Nguyễn Tấn Phong - Phó Chủ tịch, Trưởng Văn phòng đại diện phía Nam, VECOM - cho biết thị trường đang dịch chuyển từ giai đoạn con người sử dụng công cụ số sang giai đoạn vận hành hoàn toàn bằng AI Agent (tác nhân trí tuệ nhân tạo).
Khác với AI truyền thống chỉ dừng lại ở phân tích dữ liệu, AI Agent trong mô hình Agentic Commerce có khả năng tự chủ ra quyết định, thực hiện các quy trình từ vận hành gian hàng, chăm sóc khách hàng đến tối ưu kho vận mà không cần sự can thiệp thường xuyên của con người.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Quy mô thị trường TMĐT Việt Nam 2025 | 38,5 tỷ USD | EBI 2026 - VECOM |
| Tăng trưởng so với năm trước | 21% | EBI 2026 - VECOM |
| Tỷ lệ người dùng đã mua sắm trực tuyến | 90% | Khảo sát VECOM |
| Tỷ lệ người dùng chưa mua sắm trực tuyến | 10% | Khảo sát VECOM |
| Tỷ lệ người dùng mua sắm qua điện thoại di động | 96% | Khảo sát VECOM |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển thứ tư, theo phân loại của VECOM. Giai đoạn đầu là thương mại điện tử truyền thống (con người vận hành thủ công). Giai đoạn hai là ứng dụng công cụ số hỗ trợ. Giai đoạn ba là tự động hóa một phần quy trình. Giai đoạn bốn - Agentic Commerce - là vận hành hoàn toàn bằng AI Agent.
Sự dịch chuyển này phản ánh xu hướng tối ưu hóa chi phí vận hành và gia tăng năng suất lao động trong bối cảnh chi phí nhân công tại Việt Nam đang tăng dần. Với quy mô 38,5 tỷ USD và tốc độ tăng trưởng 21%, các doanh nghiệp TMĐT đang đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt về biên lợi nhuận. Việc ứng dụng AI Agent giúp giảm chi phí vận hành, tăng tốc độ xử lý đơn hàng và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng ở quy mô lớn.
Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức về an ninh dữ liệu, quyền riêng tư và khả năng kiểm soát khi AI Agent tự chủ ra quyết định. Các nhà đầu tư cần theo dõi mức độ chấp nhận của người tiêu dùng và khung pháp lý điều chỉnh hoạt động của AI trong thương mại.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang chứng kiến sự thâm nhập sâu rộng của thiết bị di động: 96% người dùng mua sắm qua điện thoại di động. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các nền tảng AI Agent hoạt động trên di động.
Các sàn thương mại điện tử liên tục tăng phí, theo phản ánh từ báo cáo của VECOM, cho thấy áp lực tìm kiếm lợi nhuận từ các nền tảng. Agentic Commerce có thể là giải pháp giúp các sàn tối ưu hóa chi phí và duy trì biên lợi nhuận.
Nhà đầu tư cần theo dõi các yếu tố: (1) tốc độ triển khai AI Agent của các sàn TMĐT lớn như Shopee, Lazada, TikTok Shop; (2) phản ứng của cơ quan quản lý về trách nhiệm pháp lý khi AI tự chủ giao dịch; (3) tác động đến thị trường lao động ngành logistics và dịch vụ khách hàng.